Këtë vit mund të përballemi me inflacion dyshifror, projeksioni i parashikuar prej 2,5% tashmë është e qartë se është i paarritshëm, komentojnë ekonomistët për analizën ekonomike javore të Portalb.mk. Thuhet se devijimi nga përqindja e planifikuar e inflacionit do ta zhvendosë edhe pjesën tjetër të parashikimeve ekonomike për këtë vit. Ekonomistët konsiderojnë se financat publike po përballen me një “zhvendosje” për shkak të nevojës për masa të synuara për të mbrojtur standardin e jetesës së familjeve më të cenueshme.
Çmimet po bëjnë presion, standardi po shkrihet…
Me një përqindje të inflacionit më të lartë se 4%, rritja ekonomike prej 3,8% nuk do të thotë asgjë, thonë ekonomistët. Me hapjen e frontit të ri ushtarak në Lindjen e Mesme, po “fundosen” edhe parashikimet ekonomike për këtë vit, me inflacionin që pritet të përfundojë me vetëm 2,5% dhe rritje të PBB-së prej 3,8%.
Sipas Sami Bislimit, profesor dhe një nga ish-ministrat e ekonomisë, këtë vit do të përballemi me një përqindje të lartë inflacioni, e cila mund të jetë edhe dyshifrore.
“Shkalla e parashikuar e inflacionit prej 2,5% në vit është tejkaluar tashmë në dy muajt e parë të vitit (4%). Vala e re e rritjes së çmimeve në mars do të sjellë një përqindje inflacioni që nuk do të jetë nën 10%. Në rrethana të tilla, është e kotë të flitet për parashikime të inflacionit prej 2,5%. Këtë vit, përqindja e inflacionit nuk do të jetë më e ulët se 20%, pasi çdo ditë përballemi me rritje të çmimeve. “Letra” mban gjithçka, në vendin tonë statistikat janë një përmbledhje e të dhënave të pasakta. Shkalla e inflacionit matet sipas formulës – rritja e nivelit të përgjithshëm të çmimeve pjesëtuar me nivelin e përgjithshëm të çmimeve në periudhën fillestare (viti, tremujor, muaj)”, thotë profesor Bislimi për Portalbin.
Sipas parashikimeve aktuale të buxhetit për këtë vit, inflacioni u pozicionua në 2,5%, një nivel shumë më i ulët se vitin e kaluar, kur arriti në 4,1%. Që nga fillimi i vitit 2026, në nivel vjetor, kjo përqindje është tejkaluar, kështu që kostot e jetesës në janar u rritën për 3,2%, ndërsa në shkurt, krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, rritja ishte 2,9%. Në dy muajt e parë të këtij viti, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, indeksi i kostove të jetesës u rrit për 3%.
Inflacioni që është shumë më i lartë se sa ishte planifikuar do të thotë gjithashtu edhe “zhvendosje” të parashikimeve të tjera ekonomike, kryesisht për standardin e jetesës të matur përmes rritjes së PBB-së. Për të zbutur goditjen, sipas disa ekonomistëve, do të duhet të merren masa shtesë të synuara për më të varfrit.
“Duhet të merren shumë më tepër masa sesa ato që janë ndërmarrë deri më tani, sepse mendimi im personal është se kjo tronditje për shkak të naftës dhe kjo krizë janë shumë më të forta se ajo e vitit 2022. Megjithatë, të gjitha analizat tregojnë se potenciali për këtë krizë të fundit të naftës është tre herë më i lartë se ai i vitit 2022. Mendoj se efekte shumë më të mira mund të arrihen nëse ulen akcizat dhe gjithashtu duhet të forcohen kontrolli dhe inspektimet anti-monopoleve”, thotë akademiku Taki Fiti.
Në rrethana të këtilla krize, sipas ekonomistëve, tashmë po parashtrohet çështja edhe e rritjes së parashikuar të PBB-së prej 3.8%.
“Ekonomia maqedonase nuk ka kapacitet për të arritur rritje reale të PBB-së prej 3,8%, veçanërisht për shkak të faktit se një numër i madh i kapaciteteve në Zonat e Lira Ekonomike ose kanë ndaluar së funksionuari ose po funksionojnë me kapacitet të reduktuar, gjë që shihet në sasinë e reduktuar të eksporteve, e këto kompani kontribuojnë me 20% deri në 25% të eksportit total të ekonomisë maqedonase. Nuk ka rritje të qëndrueshme ekonomike, as rritje të shkallës së rritjes ekonomike pa e rritur kapacitetin prodhues të ekonomisë, dhe kjo arrihet duke i rritur investimet, veçanërisht në pjesën e zbatimit të njohurive dhe teknologjive të reja”, thotë Bislimi.
Edhe këtë javë mbetet në fuqi TVSH-ja për karburantet – për momentin, masa e vetme për të zbutur pasojat e krizës së naftës. Situata me lëvizjet e çmimeve po monitorohet nga një grup i përzier pune dhe Qeveria nuk e ka përjashtuar mundësinë e masave të reja.
