Një valë sulmesh të fundit në disa vende evropiane ka ngritur alarmin e autoriteteve të sigurisë, pasi një grup i panjohur që e quan veten “Harakat Ashab al-Yamin al-Islamia” (HAYI) ka marrë përgjegjësinë për incidente të shumta që synojnë komunitetet hebreje dhe interesat amerikane. Megjithatë, ekspertët ndërkombëtarë të kundër-terrorizmit po vënë në dyshim ekzistencën reale të këtij grupi, duke sugjeruar se ai mund të jetë një fasadë për një operacion të koordinuar nga një shtet, me Iranin si kandidatin kryesor.
Grupi HAYI u shfaq për herë të parë në fillim të marsit 2026 në rrjetet sociale, pa asnjë histori apo aktivitet të mëparshëm. Brenda një kohe shumë të shkurtër, ai filloi të publikojë video dhe deklarata ku merrte përgjegjësinë për sulme të ndryshme në Evropë. Këto përfshijnë zjarrvënien ndaj ambulancave të një organizate hebreje në veri të Londrës, një shpërthim pranë një sinagoge në Belgjikë, si dhe një sulm të parandaluar ndaj një zyre të Bank of America në Paris. Po ashtu, janë raportuar sulme në Holandë, përfshirë një shpërthim në Rotterdam dhe dëmtimin e një shkolle hebreje në Amsterdam.
Sipas analizave të Qendrës Ndërkombëtare për Kundër-Terrorizëm (ICCT) në Hagë, ekzistojnë disa elemente që hedhin dyshime mbi autenticitetin e grupit. Mungesa e referencave historike, gabimet në përdorimin e gjuhës arabe në materialet propagandistike dhe mënyra e shpërndarjes së përmbajtjes sugjerojnë se HAYI nuk është një organizatë e mirëstrukturuar terroriste. Përkundrazi, ekspertët vlerësojnë se mund të jetë një instrument i krijuar për të maskuar origjinën reale të operacioneve.
Një aspekt kyç që ka tërhequr vëmendjen e analistëve është koordinimi i dukshëm mes publikimeve të HAYI dhe rrjeteve online të lidhura me milicitë pro-iraniane. Përmbajtjet janë shpërndarë në mënyrë të sinkronizuar në platforma si Telegram dhe X, duke sugjeruar një nivel të lartë organizimi dhe mbështetjeje logjistike. Kjo ka çuar në hipotezën se sulmet mund të jenë pjesë e një strategjie më të gjerë të luftës hibride, ku shtetet përdorin aktorë të ndërmjetëm për të kryer operacione destabilizuese pa u ekspozuar drejtpërdrejt.
Ekspertët e sigurisë e krahasojnë këtë model me taktikat e përdorura nga Rusia në vitet e fundit në Evropë, ku individë të rekrutuar online janë përdorur për të kryer sabotime apo sulme të vogla në këmbim të pagesave të vogla. Në këto raste, autorët shpesh nuk janë të vetëdijshëm për organizatorët e vërtetë, duke e bërë më të vështirë identifikimin dhe ndëshkimin e përgjegjësve. Nëse konfirmohet, kjo do të tregonte se Irani po ndjek një qasje të ngjashme, duke përdorur struktura të fshehta dhe rrjete të decentralizuara për të ushtruar presion në arenën ndërkombëtare.
Autoritetet evropiane po e trajtojnë situatën me seriozitet të lartë. Belgjika ka mbajtur nivelin e kërcënimit terrorist në shkallë “serioze”, ndërsa agjencia Europol ka paralajmëruar për një rritje të sulmeve të vogla, të papritura dhe të vështira për t’u parandaluar. Hetimet janë në vazhdim në disa vende, dhe autoritetet po analizojnë pajisjet dhe komunikimet e të dyshuarve të arrestuar për të zbuluar lidhje të mundshme me rrjete më të gjera.
Ndërkohë, konteksti gjeopolitik e bën situatën edhe më të ndërlikuar. Konflikti i fundit në Lindjen e Mesme dhe tensionet mes Iranit, SHBA-së dhe aleatëve të tyre kanë krijuar një klimë të favorshme për përshkallëzim të veprimeve indirekte. Objektivat e sulmeve – përfshirë komunitetet hebreje dhe interesat amerikane – përputhen me prioritetet strategjike të aktorëve që kërkojnë të ushtrojnë presion politik dhe simbolik.
Ekspertët paralajmërojnë se kërcënimi nga operacionet hibride është në rritje dhe po bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u identifikuar dhe parandaluar. Përdorimi i grupeve të rreme, propagandës online dhe individëve të izoluar për të kryer sulme përbën një sfidë të re për sistemet e sigurisë në Evropë. Në këtë kuadër, bashkëpunimi ndërkombëtar dhe shkëmbimi i informacionit inteligjent mbeten thelbësorë për të përballuar këto kërcënime të reja.
Ndërsa hetimet vazhdojnë dhe më shumë detaje pritet të dalin në dritë, rasti i HAYI mund të shërbejë si një shembull i qartë i mënyrës se si konfliktet moderne po zhvendosen gjithnjë e më shumë në zona të paqarta, ku kufiri mes terrorizmit, propagandës dhe operacioneve shtetërore bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u dalluar. /CNN/
