Vendet e NATO-s po shqyrtojnë një angazhim të ri për financim ushtarak në vlerë prej 70 miliardë eurosh për Ukrainën, i cili pritet të shpallet gjatë samitit të aleancës në Ankara muajin e ardhshëm, kanë deklaruar katër diplomatë të NATO-s për Politico.
Propozimi – i njoftuar nga Gjermania muajin e kaluar – do të përfshinte një mekanizëm të ri për të rritur transparencën lidhur me financimin për Ukrainën, thanë diplomatët. Kjo vjen në një kohë kur disa vende ankohen se po mbajnë në mënyrë joproporcionale barrën financiare të mbështetjes për Kievin.
“Çelësi është të kemi një angazhim të fortë nga Ankara për të vazhduar mbështetjen vendimtare për Ukrainën në mënyrë të qëndrueshme dhe më të drejtë”, shtoi një diplomat i pestë i lartë i NATO-s.
Aleatët po përpiqen të forcojnë mbështetjen për Ukrainën më shumë se katër vjet pas nisjes së pushtimit në shkallë të gjerë nga Rusia. Debati ka marrë një urgjencë të re, pasi shumë ekspertë besojnë se Kievi po arrin të anojë balancën e luftës në favorin e tij.
Nën presidencën e Donald Trump, Shtetet e Bashkuara kanë ndalur pothuajse të gjithë ndihmën e re ushtarake për Ukrainën dhe po i shesin armë Kievit vetëm me financim nga aleatët e tjerë.
Të mërkurën, presidenti ukrainas Volodimir Zelenski, duke folur përkrah sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, u bëri thirrje vendeve evropiane të furnizojnë më shumë raketa interceptuese Patriot, të cilat janë thelbësore për rrëzimin e raketave balistike ruse.
Ai argumentoi se dërgesat po pengohen nga mungesa e rezervave për shkak të luftës në Iran, ku analistët vlerësojnë se SHBA-ja dhe aleatët e saj në Gjirin Persik kanë përdorur mijëra sisteme të tilla të mbrojtjes ajrore, për të cilat Ukraina ka nevojë urgjente.
Sipas një raporti të publikuar të enjten nga Instituti Kiel, vendet evropiane kanë ndarë mesatarisht 2 miliardë euro në muaj si ndihmë ushtarake për Kievin gjatë periudhës janar-prill. Kjo përfaqëson një rënie të lehtë krahasuar me 2,4 miliardë euro në muaj të dhëna gjatë së njëjtës periudhë të vitit 2025.
Raporti nuk përmend asnjë ndihmë ushtarake nga SHBA-ja gjatë kësaj periudhe.
Mbështetja për Ukrainën do të jetë një nga temat kryesore të samitit të liderëve të NATO-s më 7-8 korrik.
Një zyrtar i NATO-s, duke folur në emër të organizatës, deklaroi për Politico: “Diskutimet janë në vazhdim për mënyrën se si do të vazhdojmë mbështetjen e fuqishme të NATO-s për Ukrainën dhe si do të sigurojmë një shpërndarje më të drejtë të barrës.”
Alyona Getmanchuk, ambasadorja e Ukrainës në NATO, tha për mediat ndërkombëtare se çdo angazhim i ri duhet të fokusohet në prioritetet e Kievit, si mbrojtja ajrore, investimet në prodhimin e dronëve dhe raketave, si dhe municionet me rreze të gjatë veprimi.
“Derisa Ukraina të përfitojë garanci efektive sigurie, ne mund të mbështetemi vetëm te garancitë financiare të ofruara nga partnerët tanë”, tha ajo.
Pasi refuzuan muajin e kaluar propozimin e Mark Rutte për të ndarë 0,25% të PBB-së së tyre për Ukrainën, aleatët tani po shqyrtojnë iniciativën gjermane.
Megjithatë, diskutimet janë ende në një fazë të hershme, sipas tre diplomatëve të cituar.
Një takim i ministrave të mbrojtjes të NATO-s, që do të zhvillohet në fund të këtij muaji, mund të ofrojë mundësinë për të arritur një marrëveshje.
Objektivi i ri i financimit nuk do të përbëhej tërësisht nga fonde të reja. Sipas propozimit, 30 miliardë euro do të vinin nga kredia dyvjeçare prej 90 miliardë eurosh që Bashkimi Evropian i ka akorduar tashmë Ukrainës, thanë dy diplomatët.
40 miliardë euro të tjera do të siguroheshin nga angazhimet dypalëshe të shteteve anëtare.
“Është e natyrshme, duke pasur parasysh se shumica e aleatëve të NATO-s janë njëkohësisht edhe anëtarë të Bashkimit Evropian”, tha një diplomat i gjashtë i lartë i NATO-s. “Do të ishte e padrejtë që ata të kërkohej të kontribuonin dy herë.”
Megjithatë, disa zyrtarë druhen se vendet mund të mendojnë se nuk është më aq e nevojshme të kontribuojnë nga fondet e tyre nëse mund të mbështeten te fondet e BE-së.
“Ajo që është e rëndësishme tani është që vendet evropiane, veçanërisht, të mos e konsiderojnë këtë kredi prej 90 miliardë eurosh si një zëvendësim për mbështetjen dypalëshe”, deklaroi ministrja e Jashtme suedeze, Maria Malmer Stenergard, për Politico në fund të muajit të kaluar.
“Shtimi i mbështetjes dypalëshe mbi këtë kredi është absolutisht vendimtar.”
