Projektbuxheti 2027 mbi 10.7 miliardë euro, shëndetësia merr fondet më të mëdha, rriten pagat e policëve dhe bursat e studentëve, mbi 2.2 miliardë euro për investimet publike

Ministri i Financave, Petrit Malaj, prezantoi më 29 tetor projektbuxhetin e vitit 2027, i cili përcakton planin e qeverisë për të ardhurat, shpenzimet dhe investimet publike gjatë vitit të ardhshëm. Sipas të dhënave të paraqitura, shpenzimet e përgjithshme buxhetore do të arrijnë në 976.065 miliardë lekë, ndërsa të ardhurat parashikohen në 907.882 miliardë lekë. Diferenca mes tyre përbën deficitin buxhetor prej rreth 68.183 miliardë lekësh.

Në krahasim me vitin 2026, kur shpenzimet ishin planifikuar në 906.817 miliardë lekë, buxheti i vitit të ardhshëm parashikon një rritje prej rreth 69.2 miliardë lekësh. Edhe të ardhurat pritet të rriten ndjeshëm, nga 843.110 miliardë lekë në vitin 2026 në afro 907.9 miliardë lekë në vitin 2027, duke reflektuar pritshmëritë e qeverisë për ecurinë e ekonomisë dhe mbledhjen e të ardhurave publike.

Gjatë prezantimit në Konferencën e Kryetarëve, Malaj e cilësoi projektbuxhetin si një plan financiar me karakter social, ku synohet të kombinohet mbështetja për qytetarët me ruajtjen e stabilitetit të financave publike dhe vijimin e investimeve strategjike.

“Prioritetet tona janë të përcaktuara: mbrojtja sociale, arsimi, shëndetësia, pensionet, bujqësia, por edhe mbrojtja dhe siguria”, deklaroi ministri.

Sipas tij, projektbuxheti është ndërtuar mbi tri prioritete themelore: mirëqenien sociale dhe mbështetjen për qytetarët, stabilitetin fiskal dhe qëndrueshmërinë e financave publike, si dhe investimet, reformat dhe integrimin evropian.

Megjithatë, dokumenti financiar vjen në një moment kur qeveria duhet të balancojë kërkesat për më shumë financim në sektorët publikë me nevojën për të kontrolluar deficitin dhe borxhin. Për këtë arsye, një pjesë e rëndësishme e debatit gjatë shqyrtimit të projektbuxhetit pritet të lidhet me shpërndarjen e fondeve, efektet konkrete të masave sociale dhe mënyrën se si do të financohen projektet e parashikuara.

Shëndetësia ruan peshën kryesore në ndarjen e fondeve

Në ndarjen e buxhetit për institucionet publike, Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale mbetet institucioni me fondet më të mëdha. Sipas pasqyrës së detajuar të buxheteve institucionale, për vitin 2027 kësaj ministrie i janë planifikuar 89.7 miliardë lekë, nga 86.5 miliardë lekë që kishte në dispozicion gjatë vitit 2026.

Në prezantimin fillestar të projektbuxhetit u raportua edhe një shifër prej 87.2 miliardë lekësh për sektorin e shëndetësisë. Tabela e detajuar e institucioneve, megjithatë, paraqet 89.7 miliardë lekë për Ministrinë e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale.

Financimi i këtij sektori lidhet me ofrimin e shërbimeve shëndetësore, mbështetjen për pacientët, furnizimin me barna dhe programet e mbrojtjes sociale. Shëndetësia mbetet një nga fushat ku shpenzimet publike kanë ndikim të drejtpërdrejtë te qytetarët, për shkak të nevojës për shërbime spitalore, trajtime mjekësore dhe akses në kujdesin shëndetësor.

Një element i rëndësishëm i planit financiar për vitin 2027 është edhe përfundimi i tri kontratave koncesionare në shëndetësi, për shërbimin e dializës në pesë spitale rajonale, kontrollin bazë të popullsisë dhe sterilizimin. Sipas të dhënave të prezantuara, kontratat përfundojnë në muajin nëntor dhe shërbimet përkatëse pritet të ofrohen nga vetë shteti.

Përfundimi i këtyre kontratave është një nga arsyet që pagesat e përgjithshme për koncesionet dhe partneritetet publike-private parashikohen të jenë më të ulëta në vitin 2027. Megjithatë, ndikimi real financiar do të varet nga mënyra se si do të organizohen shërbimet pas kalimit të tyre nën administrimin e drejtpërdrejtë të shtetit dhe nga kostot që do të kërkojnë për vazhdimin e aktivitetit.

Mbrojtja dhe infrastruktura përfitojnë rritje të konsiderueshme fondesh

Pas shëndetësisë, dy nga zërat më të rëndësishëm të financimit janë infrastruktura dhe mbrojtja. Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë parashikohet të ketë në dispozicion 75.45 miliardë lekë në vitin 2027, nga 61.48 miliardë lekë në vitin 2026. Kjo përbën rritjen më të madhe në vlerë absolute mes institucioneve kryesore, me afro 14 miliardë lekë më shumë se një vit më parë.

Nga ana tjetër, buxheti i Ministrisë së Mbrojtjes parashikohet të arrijë në 76.61 miliardë lekë, nga 69.23 miliardë lekë në vitin 2026. Rritja prej rreth 7.4 miliardë lekësh lidhet me prioritetin që qeveria i ka dhënë sigurisë dhe forcimit të kapaciteteve të mbrojtjes.

Sipas prezantimit të ministrit Malaj, financimi për mbrojtjen do të arrijë në 2.35% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, në kuadër të angazhimeve të Shqipërisë në NATO.

Këto fonde pritet të mbështesin nevojat e sektorit të mbrojtjes dhe sigurisë, ndërsa rritja e financimit për infrastrukturën synon të mundësojë vijimin e projekteve rrugore dhe zhvillimore.

Ndërkohë, Ministria e Arsimit parashikohet të ketë një buxhet prej 67.95 miliardë lekësh, nga 65.16 miliardë lekë në vitin 2026. Edhe Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit përfiton rritje fondesh, nga 39.55 miliardë lekë në 42.01 miliardë lekë, ndërsa buxheti i Ministrisë së Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural parashikohet të arrijë në 17.94 miliardë lekë, nga 16.4 miliardë lekë një vit më parë.

Në total, fondet e planifikuara për institucionet publike arrijnë në 525.2 miliardë lekë, nga 501.4 miliardë lekë në vitin 2026. Rritja është rreth 23.8 miliardë lekë, ose 4.7% më shumë krahasuar me një vit më parë.

Rriten pagat e policëve, 8,500 punonjës pritet të përfitojnë 20 mijë lekë shtesë

Një nga masat e veçanta të përfshira në projektbuxhetin e vitit 2027 është rritja e pagave për punonjësit e Policisë së Shtetit. Sipas të dhënave të prezantuara, rreth 8,500 punonjës policie me gradën inspektor parashikohet të përfitojnë një rritje prej 20 mijë lekësh të reja në muaj.

Me këtë ndryshim, paga bazë për këtë kategori pritet të arrijë në rreth 93 mijë lekë në muaj. Për kategoritë e tjera të punonjësve të policisë, rritja e parashikuar është nga 10 mijë deri në 15 mijë lekë, në varësi të kategorisë dhe pozicionit përkatës.

Masa synon të përmirësojë të ardhurat e punonjësve të rendit dhe të mbështesë sektorin e sigurisë, i cili përfiton gjithashtu fonde të shtuara në planin financiar të vitit të ardhshëm.

Rritja e pagave për policinë është pjesë e politikave të qeverisë për administratën publike, ndërsa ndikimi i saj në të ardhurat personale të punonjësve do të varet nga zbatimi i skemës përfundimtare të pagave dhe përcaktimet që do të miratohen për vitin 2027.

Përtej pagave, financimi i sigurisë përfshin edhe nevojat institucionale të Policisë së Shtetit dhe strukturave të tjera publike. Këto shpenzime do të duhet të mbulohen brenda planifikimit të përgjithshëm buxhetor, në të cilin qeveria ka parashikuar rritje të shpenzimeve në disa sektorë njëkohësisht.

1.1 miliardë lekë shtesë për bursat e studentëve

Arsimi është një tjetër sektor ku projektbuxheti parashikon mbështetje shtesë. Ministri Petrit Malaj njoftoi se për vitin 2027 do të akordohen 1.1 miliardë lekë shtesë për rritjen e bursave të studentëve në nevojë.

Kjo masë synon të ndihmojë studentët që përballen me vështirësi ekonomike dhe të mbështesë vazhdimin e studimeve të tyre. Shpërndarja e fondeve dhe përcaktimi i përfituesve do të varen nga kriteret që do të zbatohen për bursat.

Përveç mbështetjes financiare për studentët, projektbuxheti parashikon 400 milionë lekë shtesë për përmirësimin e infrastrukturës së arsimit bazë. Fondet synojnë të mbështesin ndërhyrjet në shkolla dhe përmirësimin e kushteve ku zhvillohet procesi mësimor.

Një tjetër program që përfshihet në planin financiar është “Pas Shkollës”, ose “After School”, për të cilin parashikohen 500 milionë lekë. Programi synon të mundësojë që fëmijët të qëndrojnë në shkollë deri në orën 17:00, duke ofruar një periudhë të zgjatur pas përfundimit të mësimit.

Ky model synon të lehtësojë organizimin e përditshëm të familjeve dhe të krijojë mundësi për mbështetje të mëtejshme të fëmijëve në mjediset shkollore.

Me këto masa, arsimi përfiton jo vetëm rritje të buxhetit të përgjithshëm, por edhe financime të dedikuara për studentët, infrastrukturën dhe programet që lidhen me qëndrimin e fëmijëve në shkollë.

Pensionet, indeksimi në prill dhe ndryshimet në bonusin e bebes

Mbështetja për pensionistët është një tjetër nga prioritetet e deklaruara të projektbuxhetit të vitit 2027. Sipas ministrit Malaj, qeveria parashikon që indeksimi i pensioneve të kryhet në muajin prill, si dhe të dyfishohen bonuset mujore në bazë të vlerës së pensionit që përfitojnë qytetarët.

Këto masa synojnë të rrisin mbështetjen financiare për pensionistët dhe të përmirësojnë të ardhurat e tyre, në kushtet kur shpenzimet për jetesën dhe nevojat e përditshme përbëjnë një pjesë të rëndësishme të buxhetit familjar.

Projektbuxheti parashikon gjithashtu rishikimin e skemës së bonusit të bebes. Sipas prezantimit të Ministrisë së Financave, mbështetja pritet të kalojë nga një pagesë e vetme përmes çekut në një skemë pagesash mujore deri në moshën pesë vjeç të fëmijës.

Ndryshimi synon që mbështetja për familjet të mos përqendrohet vetëm në momentin e lindjes, por të shtrihet përgjatë viteve të para të jetës së fëmijës.

“Projektbuxheti 2027 ka tri prioritete themelore, që përcaktojnë drejtimin e zhvillimit të vendit: mirëqenie sociale dhe mbështetje për qytetarët, stabilitet fiskal dhe financa publike të qëndrueshme, investime, reforma dhe integrim evropian”, deklaroi Malaj.

Megjithatë, zbatimi i plotë i këtyre masave do të kërkojë përcaktimin e kritereve, përfituesve dhe mënyrës së pagesave në përputhje me aktet përkatëse. Për pensionistët dhe familjet, rëndësi do të ketë jo vetëm miratimi i fondeve, por edhe mënyra se si ato do të reflektohen në të ardhurat mujore.

Investimet publike arrijnë në 201.5 miliardë lekë, prioritet rrugët dhe Porto Romano

Një nga zërat kryesorë të projektbuxhetit të vitit 2027 janë investimet publike, të cilat parashikohen në 201.5 miliardë lekë, ose rreth 6.9% të Prodhimit të Brendshëm Bruto.

Në vitin 2026, investimet publike ishin planifikuar në 179.6 miliardë lekë, çka do të thotë se për vitin e ardhshëm parashikohet një rritje prej 21.9 miliardë lekësh. Sipas të dhënave të prezantuara, shifra e vitit 2027 përfshin edhe rreth 14.1 miliardë lekë financime të pritshme mbi bazën e projekteve nga Plani i Rritjes.

Një pjesë e rëndësishme e investimeve do të përqendrohet në infrastrukturën rrugore. Mes projekteve të përmendura janë aksi Elbasan–Lekaj, rruga Elbasan–Qafë Thanë, zgjerimi i aksit Tiranë–Durrës, rruga Tiranë–Ndroq–Plepa dhe bypass-i i Tiranës.

Këto projekte synojnë të përmirësojnë lidhjet rrugore, të lehtësojnë lëvizjen e automjeteve dhe të mbështesin transportin e udhëtarëve dhe mallrave. Megjithatë, realizimi i tyre do të varet nga ritmi i punimeve, procedurat e prokurimit dhe aftësia për të përmbushur afatet e planifikuara.

Një tjetër investim i rëndësishëm është Porti i ri Tregtar në Porto Romano, i cili përfshihet ndër prioritetet e qeverisë për zhvillimin e infrastrukturës portuale dhe kapaciteteve tregtare.

Ministri Malaj argumentoi se investimet po planifikohen në mënyrë të tillë që të ruhet stabiliteti i financave publike, ndërsa vijon financimi i projekteve që konsiderohen të rëndësishme për zhvillimin ekonomik.

“Shqipëria po financon zhvillimin pa rrezikuar stabilitetin dhe ky është një dallim i qartë mes të qenit i përgjegjshëm më shumë sesa populist”, u shpreh ministri gjatë prezantimit të projektbuxhetit.

Për vitin 2027, infrastruktura pritet të mbetet një nga sektorët që përfiton rritjen më të madhe të fondeve, ndërsa financimi i projekteve të mëdha do të jetë pjesë e rëndësishme e shpenzimeve kapitale të shtetit.

Mbi 100 milionë euro për shtatë kontrata koncesionare dhe PPP

Projektbuxheti parashikon gjithashtu pagesa për shtatë kontrata koncesionare dhe partneritete publike-private, me një vlerë të përgjithshme prej rreth 10.05 miliardë lekësh, ose mbi 100 milionë euro, gjatë vitit 2027.

Në krahasim me vitin 2026, kur pagesat e planifikuara arrinin në rreth 12.08 miliardë lekë, shpenzimet për këto kontrata pritet të ulen me afro 2.03 miliardë lekë.

Ulja lidhet kryesisht me përfundimin e tri kontratave në sektorin e shëndetësisë, të cilat kanë të bëjnë me shërbimin e dializës në pesë spitale rajonale, kontrollin bazë të popullsisë dhe sterilizimin. Sipas të dhënave të prezantuara, këto kontrata përfundojnë në muajin nëntor dhe shërbimet do të ofrohen nga vetë shteti.

Megjithatë, pjesa tjetër e kontratave do të vijojë të financohet nga buxheti publik. Ndër zërat më të mëdhenj është kontrata për ndërtimin dhe operimin e Rrugës së Arbrit, për të cilën parashikohen 3.36 miliardë lekë.

Për ofrimin e shërbimeve laboratorike spitalore janë planifikuar rreth 2.2 miliardë lekë, ndërsa për shërbimin e skanimit në dogana rreth 1.47 miliardë lekë.

Për landfillin dhe inceneratorin e Tiranës parashikohen rreth 1 miliard lekë, ndërsa kontrata për portin e jahteve Orikum–Dukat do të përfitojë 767 milionë lekë.

Gjithashtu, 655.4 milionë lekë janë planifikuar për përmirësimin e infrastrukturës arsimore në Bashkinë Tiranë dhe 590 milionë lekë për subvencionimin e kontratës koncesionare të rrugës Milot–Morinë.

Këto pagesa janë detyrime që buxheti i shtetit duhet të përballojë në kuadër të kontratave ekzistuese. Përfundimi i tri kontratave shëndetësore pritet të ulë faturën e përgjithshme, por kalimi i shërbimeve te shteti do të kërkojë organizim dhe financim të përshtatshëm për të garantuar vazhdimësinë e tyre.

Rritet buxheti i SPAK-ut, ulen fondet për Fondin Shqiptar të Zhvillimit

Në projektbuxhetin e vitit 2027 janë parashikuar ndryshime edhe në financimin e institucioneve të drejtësisë dhe të institucioneve të tjera publike.

Buxheti i Prokurorisë së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, SPAK, parashikohet të arrijë në 2.32 miliardë lekë, nga 2.31 miliardë lekë në vitin 2026. Ndërkohë, Gjykata Kushtetuese pritet të ketë një buxhet prej 304.6 milionë lekësh, nga 269 milionë lekë një vit më parë.

Nga ana tjetër, Fondi Shqiptar i Zhvillimit parashikohet të ketë në dispozicion 27.2 miliardë lekë në vitin 2027, nga 32.3 miliardë lekë në vitin 2026. Kjo përbën një ulje prej rreth 5.1 miliardë lekësh.

Edhe Komisioni Qendror i Zgjedhjeve parashikohet të ketë një buxhet më të ulët, me 454.2 milionë lekë, krahasuar me 645.3 milionë lekë një vit më parë.

Ministria e Financave pritet të ketë në dispozicion 13.62 miliardë lekë, ndërsa buxheti i Ministrisë së Drejtësisë parashikohet të arrijë në 15.68 miliardë lekë.

Në planin financiar është përfshirë edhe Ministria e Administratës Publike, e krijuar së fundmi, me një buxhet të parashikuar prej 594.1 milionë lekësh.

Ndryshimet në ndarjen e fondeve tregojnë se rritja e përgjithshme e buxhetit nuk shoqërohet me shtim të njëjtë të financimit për të gjitha institucionet. Disa prej tyre përfitojnë më shumë fonde, ndërsa të tjerat parashikohen të kenë reduktime në krahasim me vitin paraardhës.

Ekonomia parashikohet të rritet me 4%, borxhi publik bie në raport me PBB-në

Projektbuxheti i vitit 2027 është ndërtuar mbi pritshmërinë që ekonomia shqiptare të ruajë ritme rritjeje prej rreth 4% në vit. Sipas relacionit të projektbuxhetit, kjo normë pritet të ruhet edhe gjatë periudhës afatmesme 2027–2029, e mbështetur nga kërkesa e brendshme, zhvillimi i sektorëve strategjikë dhe pritshmëritë për një përmirësim gradual të ekonomisë globale, veçanërisht asaj të Bashkimit Evropian.

Turizmi pritet të vijojë të jetë një nga sektorët që kontribuojnë në rritjen ekonomike, ndërsa investimet dhe konsumi i brendshëm mbeten pjesë e faktorëve që ndikojnë në ecurinë e aktivitetit ekonomik.

Paralelisht me rritjen ekonomike, qeveria parashikon uljen graduale të borxhit publik në raport me Prodhimin e Brendshëm Bruto. Për vitin 2026, borxhi publik bruto parashikohet të zbresë në rreth 52.5% të PBB-së, ndërsa në vitin 2027 pritet të arrijë në 52.4%.

Sipas projeksioneve të paraqitura, raporti i borxhit publik ndaj PBB-së mund të zbresë në rreth 52.2% deri në vitin 2029 dhe në 50.9% deri në vitin 2031.

Megjithatë, në vlerë nominale borxhi publik pritet të rritet. Sipas të dhënave të projektbuxhetit, ai parashikohet të arrijë në rreth 1,537.96 miliardë lekë në vitin 2027, nga 1,474.62 miliardë lekë në vitin 2026, me një rritje prej rreth 63.34 miliardë lekësh.

Një nga faktorët që ndikon në këtë rritje është planifikimi i emetimit të një eurobondi prej 650 milionë eurosh në tregjet ndërkombëtare.

Kjo do të thotë se ulja e borxhit në raport me PBB-në nuk nënkupton domosdoshmërisht ulje të vlerës së tij në terma absolutë. Raporti mund të bjerë kur ekonomia rritet më shpejt se borxhi, ndërsa shuma totale e detyrimeve publike mund të vijojë të shtohet.

Për këtë arsye, realizimi i parashikimeve do të varet nga ecuria e ekonomisë, mbledhja e të ardhurave, kushtet e financimit në tregjet ndërkombëtare dhe kontrolli i shpenzimeve publike.

PD bojkoton Konferencën e Kryetarëve: Nuk na është vënë në dispozicion asnjë dokument

Prezantimi i projektbuxhetit u shoqërua me kundërshtimet e Partisë Demokratike, e cila vendosi të mos marrë pjesë në mbledhjen e Konferencës së Kryetarëve.

Në një deklaratë publike, grupi parlamentar i PD-së pretendoi se deputetëve nuk u ishte vënë në dispozicion projektligji i buxhetit për vitin 2027 dhe dokumentacioni shoqërues, përfshirë relacionet shpjeguese dhe të dhënat financiare që duhet të shoqërojnë një nismë të kësaj rëndësie.

Sipas opozitës, mbledhja ishte njoftuar pasditen e një dite më parë për t’u zhvilluar në mëngjesin e 29 tetorit, pa respektuar afatin 48-orësh që, sipas saj, parashikohet në Rregulloren e Kuvendit.

Demokratët argumentuan se deputetët nuk mund të shqyrtojnë dhe kontrollojnë një projektbuxhet pa pasur mundësi të njihen paraprakisht me dokumentet dhe të analizojnë ndarjen e fondeve.

“Kuvendi nuk është sallë konferencash e qeverisë. Deputetët nuk janë publik i ftuar në prezantimet e ministrave”, thuhej në deklaratën e Partisë Demokratike.

Opozita theksoi se nuk po refuzon diskutimin e buxhetit, por kundërshton procedurën që, sipas saj, nuk u jep deputetëve kohën dhe informacionin e nevojshëm për të ushtruar kontrollin parlamentar.

PD kërkoi që projektligji për buxhetin dhe të gjitha dokumentet shoqëruese t’u vihen menjëherë në dispozicion deputetëve, si dhe që Konferenca e Kryetarëve të zhvillohet në përputhje me rregullat parlamentare.

Në deklaratë, opozita argumentoi se buxheti i shtetit nuk është thjesht një dokument teknik, por një plan që përcakton se sa para do të mblidhen nga qytetarët dhe bizneset, si do të shpenzohen ato dhe cilët sektorë do të kenë përparësi në financim.

Sipas PD-së, procesi duhet të përfshijë transparencë, kohë të mjaftueshme për analizë dhe mundësi për diskutime e amendamente.

Buxheti i vitit 2027 pritet të kalojë në shqyrtim dhe miratim në Kuvend

Projektbuxheti i vitit 2027 paraqet planin e qeverisë për financimin e shërbimeve publike, investimeve dhe politikave sociale gjatë vitit të ardhshëm. Me shpenzime të planifikuara prej 976.065 miliardë lekësh, të ardhura prej 907.882 miliardë lekësh dhe investime publike prej 201.5 miliardë lekësh, dokumenti parashikon një zgjerim të financimit në disa prej sektorëve kryesorë të ekonomisë dhe administratës.

Shëndetësia, mbrojtja, infrastruktura dhe arsimi mbeten ndër përfituesit kryesorë të fondeve, ndërsa masat për rritjen e pagave të policëve, bursat e studentëve, pensionet dhe bonusin e bebes përbëjnë pjesën sociale të planit financiar.

Në të njëjtën kohë, qeveria parashikon rritje ekonomike prej rreth 4% dhe një ulje graduale të borxhit publik në raport me PBB-në, edhe pse vlera nominale e borxhit pritet të rritet për shkak të nevojave për financim dhe planit të huamarrjes.

Një pjesë e rëndësishme e procesit do të jetë shqyrtimi parlamentar i projektbuxhetit, gjatë të cilit do të diskutohen ndarja e fondeve, përparësitë e financimit dhe masat që do të zbatohen gjatë vitit 2027.

Debati pritet të përqendrohet jo vetëm te shumat e parashikuara për secilin sektor, por edhe te efektet konkrete të shpenzimeve publike për qytetarët, realizimi i investimeve të planifikuara dhe garantimi i qëndrueshmërisë së financave publike.

Në përfundim të procesit parlamentar do të përcaktohet forma përfundimtare e buxhetit, ndërsa zbatimi i tij do të tregojë nëse objektivat e shpallura për mbështetjen sociale, zhvillimin ekonomik dhe investimet do të realizohen sipas parashikimeve të qeverisë.