Kryeministri Edi Rama, dhe Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, kanë theksuar në një artikull të përbashkët të botuar në të përditshmen gjermane Frankfurter Allgemeine Zeitung se zgjerimi i Bashkimit Europian është në interesin e të gjithëve dhe mbetet motori më i fuqishëm i reformave në Ballkanin Perëndimor.
Ata kujtojnë se që nga rënia e Murit të Berlinit, zgjerimi ka qenë procesi që ka ndryshuar më shumë BE-në, duke sjellë demokraci, stabilitet dhe prosperitet në pjesë të mëdha të kontinentit. Megjithatë, që prej vitit 2013 nuk është pranuar asnjë anëtar i ri, çka sipas tyre ka krijuar një realitet të zymtë dhe dekurajues.
Në artikull vihet në dukje se Ballkani Perëndimor, i rrethuar gjeografikisht nga BE dhe i lidhur historikisht me fatin e Europës, mbetet rajoni ku perspektiva e anëtarësimit është nxitësi kryesor për reforma, investime dhe pajtim.
Rama dhe Vuçiç pranojnë se reformat e brendshme të BE-së janë të nevojshme, por paralajmërojnë se nuk duhet të përdoren si justifikim për të shtyrë pafundësisht pranimin e vendeve kandidate. Ata propozojnë një integrim të përshpejtuar të vendeve të përgatitura në tregun e brendshëm dhe në zonën Schengen, pa ndryshuar arkitekturën vendimmarrëse të BE-së.
Sipas tyre, kjo do të sillte përfitime konkrete për qytetarët dhe do të forconte pozicionin ekonomik e gjeopolitik të Unionit, duke lehtësuar edhe shqetësimet e vendeve anëtare skeptike.
Në përfundim, ata theksojnë se “zgjerimi nuk ka qenë kurrë akt bamirësie, por një investim i ndërsjellë.
Deklarata e përbashkët:
Ne e kuptojmë shqetësimin. Por zgjatja është në interesin e të gjithëve.
Që nga rënia e Murit të Berlinit, pak gjëra e kanë ndryshuar Bashkimin Europian aq shumë sa zgjerimi i tij. Duke zgjeruar institucionet, rregullat dhe tregjet për anëtarët e rinj, BE-ja ka ndihmuar në forcimin e demokracisë, stabilitetit dhe prosperitetit në pjesë të mëdha të kontinentit. Asnjë instrument politik nuk e ka ndryshuar Europën më thellësisht dhe paqësisht. Por që nga viti 2013, asnjë anëtar i ri nuk është bashkuar me BE-në. Edhe pse kjo nuk reflekton domosdoshmërisht mungesë angazhimi, por një mjedis më kompleks – reforma të brendshme, tensione gjeopolitike, kufizime institucionale dhe shqetësime legjitime në vendet anëtare – e vërteta e hidhur mbetet: kjo realitet i trishtë dhe dekurajues ka vazhduar për shumë gjatë.
Arritjet e projektit europian janë të pamohueshme. Asnjë brez europianësh nuk ka përjetuar kaq paqe, kaq lëvizshmëri dhe prosperitet. Zgjerimi ka luajtur rol qendror duke zgjeruar një komunitet të bazuar në demokraci, sundimin e ligjit dhe shkëmbimin ekonomik. Në pjesën tonë të Europës, Ballkanin Perëndimor – një rajon i rrethuar gjeografikisht nga BE dhe i lidhur historikisht me fatin e Europës – perspektiva e anëtarësimit mbetet motori më i fuqishëm për reforma, investime dhe pajtim. BE-ja vazhdon të jetë e angazhuar fort përmes mbështetjes financiare, dialogut politik dhe integrimit sektorial. Ne jemi mirënjohës për këtë. Por efekti transformues i anëtarësimit të plotë ende nuk është realizuar. Është koha që BE-ja të kuptojë se ka një vijë të re fronti për investim në forcën e saj në Ballkanin Perëndimor.
Shumë europianë pyesin nëse BE-ja mund të funksionojë ende në mënyrë efektive me më shumë anëtarë. Shqetësimet për vendimmarrjen, ekuilibrin institucional dhe kohezionin politik janë legjitime. Politikanë kryesorë në Paris, Berlin dhe gjetkë kanë theksuar se reformat e brendshme mund të jenë të nevojshme për të siguruar që një BE e zgjeruar të mbetet e aftë për veprim vendimtar. Ne nuk jemi naivë. Këto argumente kanë peshë. Ne kemi mësuar – shpesh në mënyrë të vështirë – sa e vështirë është të bindësh të gjitha vendet anëtare të përshpejtojnë proceset e pranimit dhe sa lehtë mund të bllokohet përparimi, shpesh për arsye të politikave të brendshme të vendeve individuale. Megjithatë, t’u thuash vendeve kandidate se duhet të presin reformat e BE-së përpara se të anëtarësohen do të ishte e barabartë me mbylljen e derës: edhe më shumë fjalime solemne ku riafirmohet angazhimi për pranimin e anëtarëve të rinj, ndërsa në fakt ndodh pak ose aspak. Kjo do të ishte e gabuar, kundërproduktive dhe madje e rrezikshme në këto kohë. Ne jemi plotësisht të vetëdijshëm se rruga drejt anëtarësimit kërkon reforma të thella dhe shpesh të dhimbshme, përafrim me standardet e BE-së në pothuajse çdo fushë të jetës publike. Kjo është e kushtueshme dhe politikisht e vështirë – por ndërmerret sepse qëllimi ia vlen. Dy vendet tona dhe i gjithë rajoni – me të gjitha dallimet dhe sfidat e përbashkëta – kanë ndryshuar në mënyra që do të ishin të paimagjinueshme një dekadë më parë. Megjithatë, reformat dhe përparimi nuk mund të bazohen vetëm te besimi. Në pjesë të Ballkanit Perëndimor, entuziazmi për BE-në vazhdon pavarësisht zhgënjimeve të dhimbshme. Shqiptarët janë dhe mbeten optimistë. Serbët janë më skeptikë. Por në rajon ka një përbashkues: njerëzit duhet të shohin se procesi është i besueshëm dhe anëtarësimi i arritshëm në një kohë të arsyeshme.
Ne e kemi shkruar këtë artikull së bashku sepse e njohim se Europa sot ndjek dy qëllime po aq legjitime: vendet kandidate kërkojnë një rrugë realiste drejt anëtarësimit të plotë. Vendet anëtare duan të ruajnë aftësinë e veprimit dhe unitetin e BE-së. Ky tension nuk duhet të jetë një dilemë me rezultat zero. Me imagjinatë dhe vullnet politik, kjo mund – po, duhet – të kthehet në një mundësi strategjike. Prandaj ne bëjmë thirrje për një integrim të përshpejtuar të vendeve kandidate të përgatitura në tregun e brendshëm dhe në zonën Schengen. Kjo mund të sjellë përfitime të prekshme për qytetarët duke forcuar pozicionin ekonomik dhe gjeopolitik të BE-së pa ngarkuar arkitekturën vendimmarrëse dhe pa ndryshuar ekuilibrin institucional. Nuk do të thotë as të drejtë vetoje, as komisionerë shtesë, as deputetë të Parlamentit Europian apo ndryshime në strukturat e votimit. Ne jemi të bindur se kjo do të lehtësonte shqetësimet e atyre vendeve anëtare që hezitojnë për një zgjerim më të madh – sepse do të ishte shumë më e lehtë për ta ta paraqesin procesin bindshëm para publikut të tyre.
Zgjerimi i BE-së nuk ka qenë kurrë një akt bamirësie. Ka qenë një investim i ndërsjellë. BE-ja ka fituar tregje, talente, thellësi strategjike dhe stabilitet politik. Anëtarët e rinj kanë fituar prosperitet, siguri dhe një zë në formësimin e Europës. Mbi të gjitha, paqja në kontinentin tonë ka vazhduar të forcohet – në një shkallë të paprecedentë në historinë europiane. Kundërshtarët e Europës jetojnë me narrativa të rënies dhe përçarjes. Forca e Europës ka ardhur gjithmonë nga aftësia për të kthyer krizat në integrim dhe diversitetin në unitet. Kapitulli i ardhshëm i kësaj historie ende nuk është shkruar. Me dizajn të kujdesshëm, besim të ndërsjellë dhe kurajë politike të re, kjo mund të bëhet një histori e re suksesi europian – jo vetëm për Ballkanin Perëndimor, por për Europën në tërësi.
/rtsh.al/
