Ka nisur sot në Miloçer të Budvës, në Malin e Zi, Samiti i Liderëve të Procesit të Berlinit, ku janë mbledhur drejtuesit e vendeve të Ballkanit Perëndimor, përfaqësues të qeverive evropiane dhe zyrtarë të institucioneve të Bashkimit Evropian. Në qendër të diskutimeve janë bashkëpunimi rajonal, integrimi ekonomik, vijimi i reformave dhe përshpejtimi i rrugës së vendeve të rajonit drejt anëtarësimit në BE.
Në këtë takim merr pjesë kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, së bashku me kancelarin gjerman Friedrich Merz, kryeministrin e Malit të Zi, Milojko Spajić, kryeministrin e Kroacisë, Andrej Plenković, kancelarin austriak Christian Stocker, kryeministrin e Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, dhe kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti.
Në samit janë të pranishëm gjithashtu ministri i Jashtëm italian, Antonio Tajani, ministri francez për Evropën, Benjamin Haddad, si dhe komisionerja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos. Pjesë e takimit janë edhe përfaqësues të institucioneve ndërkombëtare financiare, përfshirë Bankën Botërore, Bankën Evropiane të Investimeve dhe Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim.
Takimi zhvillohet në kuadër të Procesit të Berlinit, nismës së nisur në vitin 2014 nga Gjermania për të forcuar bashkëpunimin mes vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe për të mbështetur afrimin e tyre me Bashkimin Evropian.
Rama në Budva: Ndihem mirë që jemi këtu sërish për Procesin e Berlinit
Kryeministri Edi Rama mbërriti sot në Budva për të marrë pjesë në samitin e liderëve, i cili zhvillohet nën temën “Një rajon në lëvizje: Ballkani Perëndimor duke formësuar të ardhmen e përbashkët të Evropës”.
Në prononcimin e tij të shkurtër për mediat gjatë mbërritjes, Rama u ndal te pjesëmarrja në takimin e përvitshëm, duke iu referuar edhe veçantisë së vizitave të tij në Malin e Zi.
“Në fakt, i vetmi vend ku ke gjithmonë helikopter mbi kokë sa herë që vjen. Ndërkohë që ndjehem mirë që jemi këtu sërish për Procesin e Berlinit. Një ritual i përvitshëm, këtë vit po zhvillohet në këtë vend të jashtëzakonshëm. Dhe çfarë duhet të them më shumë? Jam këtu dhe i lumtur të vazhdoj me miqtë që janë në pritje. Nuk e di, ka pyetje? Mirë. Faleminderit shumë”, u shpreh kryeministri shqiptar.
Deklarata e Ramës u bë në momentin e mbërritjes së tij në samit, përpara zhvillimit të diskutimeve mes liderëve. Kryeministri nuk dha një koment të zgjeruar për temat e takimit në këtë prononcim, ndërsa në fokus të samitit janë bashkëpunimi mes vendeve të rajonit dhe perspektiva e tyre evropiane.
Merz: Suksesi në rrugën drejt BE-së varet nga bashkëpunimi mes vendeve të rajonit
Në fjalën hapëse të samitit, kancelari gjerman Friedrich Merz përcolli një mesazh të drejtpërdrejtë për gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor, duke theksuar se përparimi drejt Bashkimit Evropian kërkon reforma të brendshme, bashkëpunim rajonal dhe pajtim mes vendeve.
Sipas Merz, një nga idetë themeluese të Procesit të Berlinit është pikërisht krijimi i një tryeze të përbashkët ku gjashtë vendet e rajonit të diskutojnë sfidat dhe të punojnë për arritjen e objektivave të përbashkëta.
“Ndryshimi duhet të vijë nga brenda vendeve tuaja dhe kjo është një prej ideve themeluese të Procesit të Berlinit që nga krijimi i tij: të sjellë gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor në një tryezë, për të arritur reformat dhe përparimin nga brenda, si dhe për të nxitur bashkëpunimin dhe pajtimin rajonal”, deklaroi kancelari gjerman.
Ai nënvizoi se perspektiva evropiane e vendeve të rajonit nuk mund të mbështetet vetëm te përpjekjet individuale, por kërkon edhe koordinim dhe marrëdhënie bashkëpunuese mes tyre.
“Në fund të fundit, ju do të keni sukses në rrugën drejt Bashkimit Evropian vetëm nëse punoni së bashku”, theksoi Merz.
Mesazhi i kancelarit gjerman vë në qendër rëndësinë e bashkëpunimit rajonal si një element që plotëson reformat e brendshme dhe ndihmon në krijimin e kushteve për integrim më të shpejtë.
Tregu i përbashkët rajonal, mundësi më të mëdha për investime dhe punësim
Gjatë fjalës së tij, Merz vlerësoi përparimin e bërë gjatë 12 viteve të Procesit të Berlinit, duke përmendur lëvizjen e lirë, agjendën e gjelbër, turizmin, investimet dhe shërbimet si disa prej fushave ku bashkëpunimi mes vendeve të rajonit ka avancuar.
Ai theksoi se këto fusha nuk janë thjesht çështje teknike, pasi ndikojnë drejtpërdrejt në mundësitë e qytetarëve për të punuar, për të zhvilluar aktivitetet e tyre profesionale dhe për të zgjeruar bizneset përtej kufijve kombëtarë.
“Kjo mund të duket teknike, por nuk është, sepse përcakton nëse një dentist i ri nga Shkupi mund të punojë në Tiranë apo nëse një kompani në Novi Sad mund të hapë një degë të saj në Sarajevë”, u shpreh kancelari gjerman.
Merz argumentoi se një treg rajonal më i integruar do të krijonte kushte më të favorshme për tërheqjen e investimeve dhe do t’u ofronte kompanive mundësi më të mëdha për zgjerim.
“Një treg me 8 milionë banorë është sigurisht shumë më interesant për investitorët sesa gjashtë tregje të ndara”, deklaroi ai.
Përmes këtij argumenti, kancelari gjerman vuri theksin te përfitimet ekonomike që mund të sjellë bashkëpunimi mes vendeve të Ballkanit Perëndimor, veçanërisht në kushtet kur tregjet kombëtare janë më të kufizuara dhe kompanitë përballen me barriera në zgjerimin e aktivitetit të tyre në rajon.
Merz: Integrimi duhet të përshpejtohet, por reformat varen nga vetë vendet
Një tjetër çështje e rëndësishme e fjalës së kancelarit gjerman ishte procesi i zgjerimit të Bashkimit Evropian dhe nevoja për ta bërë atë sa më efikas.
Merz u shpreh se procesi i integrimit është në një drejtim pozitiv, por theksoi se ai duhet të mbetet i bazuar në meritë. Sipas tij, vullneti politik i vendeve anëtare të BE-së për të mbështetur zgjerimin duhet të shoqërohet me rezultate konkrete dhe reforma nga vendet që synojnë anëtarësimin.
“Tani jemi në rrugë të mbarë edhe me procesin e integrimit dhe po kujdesemi që ai të jetë sa më i shpejtë të jetë e mundur. Por, sigurisht, ky proces bazohet në meritë. Ne kemi vullnetin, por reformat duhet të vijnë sërish nga ju”, deklaroi Merz.
Kjo do të thotë se, pavarësisht mbështetjes së Gjermanisë dhe partnerëve të tjerë evropianë për perspektivën e vendeve të rajonit, përparimi drejt anëtarësimit lidhet me përmbushjen e kritereve dhe zbatimin e reformave të kërkuara.
Procesi i Berlinit synon të ndihmojë në këtë drejtim përmes bashkëpunimit ekonomik, projekteve të përbashkëta dhe afrimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor me standardet dhe praktikat evropiane.
Protestat në rajon, kancelari gjerman: Dhuna nuk duhet të jetë kurrë opsion nga asnjëra palë
Gjatë fjalës së tij, Friedrich Merz iu referua edhe protestave të zhvilluara në vendet e Ballkanit Perëndimor, si dhe atyre në vendet evropiane. Ai theksoi se këto zhvillime duhet të shërbejnë si një sinjal për rëndësinë e vijimit të procesit të zgjerimit dhe për nevojën që qytetarët të shohin përfitime konkrete nga integrimi evropian.
“Ne kemi parë gjithashtu protestat në rajon, por edhe në vendet tona. Këto protesta na japin një mesazh të qartë: duhet të vazhdojmë me procesin e zgjerimit dhe duhet të sigurohemi që qytetarët tanë të përfitojnë prej tij”, deklaroi kancelari gjerman.
Merz u ndal veçanërisht te përdorimi i dhunës gjatë protestave, duke përcjellë një mesazh që, sipas tij, vlen për të gjitha palët e përfshira.
“Më lejoni të jem i qartë në lidhje me protestat: Dhuna nuk duhet të jetë kurrë një opsion nga asnjëra palë”, theksoi ai.
Deklarata e kancelarit gjerman vjen në një kohë kur protestat dhe tensionet politike në rajon kanë rikthyer në vëmendje çështjen e stabilitetit institucional, dialogut dhe mënyrës se si trajtohen kundërshtitë politike.
Në fjalën e tij, Merz i lidhi këto zhvillime me nevojën për të vijuar zgjerimin e BE-së dhe për të siguruar që qytetarët të përfitojnë nga procesi, pa e paraqitur dhunën si një mjet të pranueshëm për asnjërën palë.
Spajić: Procesi i Berlinit ruan premtimin evropian për Ballkanin Perëndimor
Në hapje të samitit, kryeministri i Malit të Zi, Milojko Spajić, falënderoi Gjermaninë për mbështetjen e vazhdueshme ndaj vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe perspektivës së tyre evropiane.
Ai vlerësoi rolin e Procesit të Berlinit në nxitjen e reformave, pajtimit dhe bashkëpunimit mes vendeve të rajonit, duke theksuar rëndësinë e krijimit të një të ardhmeje të përbashkët.
“Përkushtimi i Gjermanisë ndaj Ballkanit Perëndimor ka ruajtur një premtim thelbësor evropian: se reformat, pajtimi dhe bashkëpunimi hapin rrugën drejt një të ardhmeje të përbashkët. Dymbëdhjetë vjet pas nisjes së tij, Procesi i Berlinit vazhdon të promovojë një ide që qëndron në thelb të integrimit evropian: paqja e qëndrueshme ndërtohet kur shtetet punojnë së bashku për të krijuar diçka të përbashkët”, deklaroi Spajić.
Deklarata e tij vendosi theksin te bashkëpunimi si kusht për stabilitetin afatgjatë dhe për avancimin e vendeve të rajonit drejt strukturave evropiane.
Çfarë është Procesi i Berlinit?
Procesi i Berlinit u iniciua në vitin 2014 me qëllim forcimin e bashkëpunimit ekonomik dhe politik mes gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor: Shqipërisë, Kosovës, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut, Serbisë dhe Bosnjë-Hercegovinës.
Nisma synon të lehtësojë lidhjet ekonomike, të përmirësojë bashkëpunimin ndërkufitar, të nxisë pajtimin rajonal dhe të mbështesë afrimin e vendeve të rajonit me Bashkimin Evropian.
Gjatë viteve, në kuadër të Procesit të Berlinit janë diskutuar dhe mbështetur nisma që lidhen me lëvizjen e lirë, tregtinë, transportin, energjinë, mjedisin dhe bashkëpunimin mes institucioneve e bizneseve.
Ndryshe nga vetë procesi formal i anëtarësimit në BE, Procesi i Berlinit shërben si një platformë bashkëpunimi rajonal, e cila synon të përgatisë më mirë vendet e Ballkanit Perëndimor për integrimin evropian dhe të sjellë përfitime konkrete për qytetarët e tyre.
