Të priturit mund të duket i mërzitshëm, dhe për këtë arsye shpesh mundohemi ta shmangim atë sa më shumë që të jetë e mundur. Në momentet kur duhet të presim, zakonisht mbushim kohën me aktivitete që na mbajnë të zënë mendërisht – si për shembull shfletojmë rrjetet sociale, lexojmë lajme ose dëgjojmë ndonjë bisedë të regjistruar.
Megjithatë, pritja nuk është gjithmonë negative. Hulumtimet shkencore tregojnë se pritja mund të ketë përfitime të rëndësishme pasi ndihmon në zhvillimin e vetëkontrollit, që është aftësia për të menaxhuar mendimet, emocionet dhe sjelljet tona në situata kur qëllimet afatgjata janë në konflikt me tundimet e menjëhershme.
Vetëkontrolli ka rëndësi të madhe në shumë fusha të jetës. Ai ndikon në mënyrën se si mësojmë, marrim vendime, performojmë në punë apo në shkollë, ndërveprojmë me të tjerët dhe ruajmë mirëqenien tonë mendore dhe emocionale. Vetëkontrolli është ai që na ndihmon të rezistojmë tundimeve dhe të zgjedhim rrugën më të mirë në situata të ndryshme.
Aftësia për të pritur është një mënyrë e drejtpërdrejtë për të ushtruar vetëkontrollin. Për shembull, mund të përfshijë ndalesën për një moment para se të përgjigjemi në një email që na ka shqetësuar, ose rezistimin ndaj tundimit për të ngrënë ushqime jo të shëndetshme kur përpiqemi të ushqehemi më mirë. Në të dy rastet, krijojmë një hapësirë midis impulseve dhe veprimit tonë, duke na dhënë mundësinë të zgjedhim më mendueshëm.
Hulumtimet tregojnë se edhe vonesat apo pauzat e vogla, si pritja para se të bëjmë një blerje ose porositja e ushqimit më herët, mund të ndihmojnë në qetësimin e impulseve dhe të na japin mundësinë të përqendrohemi tek qëllimet tona afatgjata.
Megjithëse vetëkontrolli ka marrë shumë vëmendje në psikologji, pritja si koncept i veçantë nuk është studiuar aq shumë. Megjithatë, studimet që ekzistojnë tregojnë se pritja ka përfitime të ngjashme.
Për shembull, në bisedat ku japim këshilla ose trajnim, heshtja përdoret shpesh si një formë pritjeje. Kur dikush i është bërë një pyetje dhe ndalet përpara se të përgjigjet, kjo i jep hapësirë të përpunojë mendimet e veta. Kjo mund t’i ndihmojë ata të kuptojnë më mirë ndjenjat e tyre, të kujtojnë gjëra të harruara, ose të bëjnë të dukshme gjëra që më parë i kishin të paqarta. Heshtja në këtë rast ka një funksion të qartë: lejon reflektim, përqendrim dhe përpunim të mendimeve.
Momentet e pritjes gjithashtu krijojnë hapësirë për reflektim mbi veprimet, emocionet dhe përvojat tona. Kjo mund të çojë në ide të reja, fokus më të thellë dhe zhvillim të kreativitetit.
Ka shumë ndryshime personale dhe kulturore në mënyrën se si perceptohet koha gjatë pritjes. Disa njerëz mund të ndihen të pakëndshëm ose të irrituar kur presin, sidomos ata që kanë nevojë të jenë vazhdimisht aktivë ose të stimuluar. Në disa kultura, pritja mund të shihet si humbje kohe, pasivitet ose joefikasitet, ndërsa në kultura të tjera, pritja konsiderohet e fuqishme, e rëndësishme dhe transformuese.
Këto dallime tregojnë se pritja mund të perceptohet dhe të praktikohet në mënyra të ndryshme dhe përfitimet që ofron mund të shfaqen në forma të ndryshme për secilin individ.
Vlera e pritjes
Për të përfituar nga vetëkontrolli dhe për të mësuar të rezistojmë tundimeve, është e rëndësishme të njohim dhe të vlerësojmë momentet kur duhet të presim. Ja disa këshilla të bazuara në psikologjinë pozitive për të praktikuar pritjen në mënyrë më qëllimshme dhe për të përmirësuar mirëqenien tonë:
Shijimi i pritjes
A keni ndjerë ndonjëherë që pritja për një ngjarje emocionuese ju ka sjellë më shumë gëzim sesa ngjarja vetë? Për shembull, duke numëruar ditët për një koncert ose për një udhëtim, emocionet dhe anticipimi i momentit të ardhshëm shpesh mund të jenë më të këndshme se përvoja reale. Të menduarit shpesh për atë që presim na sjell kënaqësi të vogla dhe ndihmon që pritja të shihet si një pjesë e këndshme e përvojës.
Mirënjohja gjatë pritjes
Në shumë raste nuk kemi zgjedhje tjetër përveçse të presim, si për shembull kur presim rezultatet e një testi mjekësor. Megjithatë, këto momente mund të jenë mundësi për të reflektuar mbi atë që vlerësojmë dhe jemi mirënjohës. Duke përqendruar mendjen tek mirënjohja, pritja mund të ndihmojë që momenti të mos duket frustrues ose i lodhshëm, por të shndërrohet në një rast për reflektim dhe vlerësim.
Kuptimi i pritjes
Në vend që ta shohim pritjen si diçka të bezdisshme, mund të ndryshojmë mënyrën se si e perceptojmë atë. Për shembull, kur ngecim në trafik ose presim në radhë, mund të shohim këtë si një rast për të pushuar, për të reflektuar ose për të menduar mbi gjërat e rëndësishme. Kur lidhim pritjen me një qëllim ose një kuptim, ajo fiton një dimension më të thellë dhe bëhet më e vlefshme.
Vëmendja dhe ndërgjegjësimi i plotë gjatë pritjes
Momentet kur ndjehemi të irrituar gjatë pritjes mund të përdoren si sinjale për të ushtruar vëmendjen dhe ndërgjegjësimin. Duke vënë re atë që ndodh brenda nesh dhe rreth nesh me kujdes dhe pa gjykim, situata mund të kthehet në një mundësi për reflektim, relaksim dhe përqendrim. Kjo praktikë e vogël ndihmon në qetësimin e mendjes dhe rregullimin e emocioneve.
Ky tekst nuk sugjeron që të kërkojmë sa më shumë mundësi për të pritur, por më tepër të kuptojmë vlerën e momenteve kur duhet të presim dhe të mësojmë t’i menaxhojmë ato në mënyrë më të këndshme dhe më të dobishme për mirëqenien tonë.
