Bashkimi Evropian po avancon drejt një politike të re që lejon transferimin e azilkërkuesve të refuzuar në qendra jashtë territorit të tij, me disa vende anëtare që synojnë t’i dërgojnë emigrantët në kampe jashtë Europës, kryesisht në Afrikë dhe Azi.
Ambasadorët e shteteve të BE-së pritet të miratojnë rregullat e reja që u japin mundësi qeverive të zhvendosin personat që kanë marrë urdhër largimi në të ashtuquajturat “qendra kthimi” jashtë Unionit. Kjo nismë, e diskutuar prej kohësh në disa vende, po kritikohet nga organizatat e të drejtave të njeriut, të cilat paralajmërojnë për rreziqe të mundshme dhe shkelje të standardeve ndërkombëtare.
Miratimi i këtyre rregullave vjen në prag të hyrjes në fuqi të një pakete më të gjerë reformash për migracionin në nivel europian.
Disa shtete anëtare kanë nisur tashmë përgatitjet për ngritjen e qendrave të tilla. Italia, për shembull, ka një marrëveshje me Shqipërinë për një projekt të ngjashëm, i cili megjithatë ka hasur vështirësi ligjore. Ndërkohë, vende të tjera po zhvillojnë negociata për modele të ngjashme deportimi.
Sipas ministrit të Migracionit të Qipros, Nicholas Ioannides, rregullat e reja do t’u japin shteteve më shumë hapësirë për të ngritur këto qendra, të cilat mund të vendosen në vende jashtë Europës, si në Afrikë apo Azi, larg kufijve të BE-së.
Në diskutime janë përfshirë edhe Gjermania, Holanda, Danimarka, Austria dhe Greqia, ndërsa disa vende nordike po shqyrtojnë projekte pilot për zbatimin e kësaj ideje.
Nga ana tjetër, Komisioni Evropian nuk pritet të ketë rol të drejtpërdrejtë në zbatimin e këtyre qendrave, megjithëse shtetet anëtare do të duhet ta informojnë për marrëveshjet e arritura me vendet jashtë BE-së.
Drafti i ri parashikon që këto marrëveshje të lidhen vetëm me shtete që respektojnë të drejtat e njeriut dhe parimet e së drejtës ndërkombëtare, përfshirë mosrrezikimin e individëve të transferuar. Në proces pritet të përfshihen edhe organizata ndërkombëtare si Organizata Ndërkombëtare për Migracionin dhe UNHCR për monitorim.
Megjithatë, organizatat për të drejtat e njeriut mbeten kritike, duke ngritur pyetje mbi mënyrën e funksionimit të këtyre qendrave, kushtet në to dhe nivelin e kontrollit real që do të ushtrohet nga institucionet europiane.
Disa qeveri brenda BE-së gjithashtu shprehin rezerva, duke kërkuar garanci më të forta për mbrojtjen e emigrantëve, veçanërisht për kategoritë më të ndjeshme si gratë dhe fëmijët.
Përpara se të hyjë në fuqi, nisma duhet të marrë miratimin përfundimtar si nga Parlamenti Evropian, ashtu edhe nga ministrat e vendeve anëtare të BE-së.
