Në një kohë kur debatet politike po bëhen gjithnjë e më të ashpra dhe ndarjet ideologjike po thellohen, një studim i ri nga Universiteti Cornell sjell një mesazh inkurajues: njerëzit janë më të gatshëm të dëgjojnë mendime të kundërta sesa mendohet zakonisht dhe, kur zbulojnë se ndajnë vlera të përbashkëta me kundërshtarët e tyre politikë, kanë më shumë gjasa të zbusin qëndrimet ekstreme.
Studimi, i publikuar në revistën shkencore *The Economic Journal*, sfidon idenë e përhapur se shumica e qytetarëve jetojnë në të ashtuquajturat “dhoma jehone”, ku ekspozohen vetëm ndaj informacioneve dhe opinioneve që përforcojnë bindjet e tyre ekzistuese. Sipas studiuesve, realiteti duket të jetë më kompleks. Edhe pse polarizimi politik mbetet një problem serioz, shumë njerëz tregojnë gatishmëri për të dëgjuar argumente nga ata që mendojnë ndryshe.
Autorët e studimit, ekonomistët Michèle Belot dhe Guglielmo Briscese, vendosën të hetojnë jo vetëm nëse njerëzit janë të gatshëm të dëgjojnë palën tjetër, por edhe nëse njohja e disa vlerave të përbashkëta mund të ndikojë në mënyrën se si ata përpunojnë informacionin dhe vlerësojnë pozicionet e tyre.
Për këtë qëllim, studiuesit përfshinë rreth 2,500 amerikanë nga grupe të ndryshme shoqërore dhe politike. Pjesëmarrësit u pyetën fillimisht për qëndrimet e tyre mbi tri nga temat më të debatueshme në Shtetet e Bashkuara: abortin, ligjet për armët dhe emigracionin. Më pas, atyre iu dha mundësia të dëgjonin regjistrime të shkurtra audio nga persona që kishin pikëpamje të kundërta për një prej këtyre çështjeve.
Një element i rëndësishëm i eksperimentit ishte se askush nuk detyrohej të dëgjonte regjistrimet. Studiuesit donin që situata të ngjasonte sa më shumë me jetën reale, ku njerëzit mund të zgjedhin vetë nëse duan apo jo të ekspozohen ndaj mendimeve që nuk përputhen me të tyret. Rezultatet treguan se gatishmëria për të dëgjuar ishte shumë më e lartë sesa pritej. Rreth 70 për qind e pjesëmarrësve dëgjuan të tre regjistrimet që iu ofruan, ndërsa 18 për qind dëgjuan të paktën dy prej tyre. Kjo sugjeron se, pavarësisht retorikës për ndarje të thella politike, ekziston ende një interes i konsiderueshëm për të kuptuar se si mendon pala tjetër.
Në një fazë tjetër të eksperimentit, disa pjesëmarrës morën informacione shtesë për personin që do të dëgjonin. Atyre iu tregua se, pavarësisht mosmarrëveshjeve politike, ndanin disa vlera themelore me bashkëbiseduesin. Këto vlera lidhen me të drejtat universale të njeriut, si liria e tubimit paqësor dhe e asociimit, ose me norma të zakonshme të mirësjelljes, si respektimi i radhës, përdorimi i fjalëve “ju lutem” dhe “faleminderit” apo mbërritja në kohë.
Interesant është fakti se ky informacion nuk ndikoi ndjeshëm në vendimin për të dëgjuar ose jo regjistrimet. Megjithatë, ai ndikoi në mënyrën se si njerëzit reaguan pas dëgjimit. Pjesëmarrësit që e dinin se ndanin vlera të përbashkëta me personin që kishte mendime të kundërta treguan më shumë prirje për të rishikuar pozicionet e tyre dhe për t’u larguar nga qëndrimet më ekstreme.
Sipas rezultateve, rreth një në dhjetë pjesëmarrës lëvizi drejt një pozicioni më të moderuar në çështjet e abortit dhe emigracionit. Ndryshimi nuk ishte dramatik dhe nuk nënkuptonte se njerëzit braktisnin bindjet e tyre, por tregon se ata bëheshin më pak të ngurtë në qëndrimet e tyre dhe më të hapur ndaj nuancave të debatit. Për çështjen e armëve nuk u vu re i njëjti efekt, ndoshta sepse pjesëmarrësit e konsideronin atë më pak polarizuese sesa dy temat e tjera.
Sipas profesoreshës Belot, ky fenomen mund të shpjegohet me faktin se njerëzit nuk dëgjojnë gjithmonë për të ndryshuar mendim. Shpesh ata dëgjojnë për të kuptuar më mirë një çështje, për të testuar argumentet e tyre ose thjesht nga kureshtja. Kur ata kuptojnë se personi përballë tyre ndan disa parime themelore, krijohet një nivel më i madh besimi dhe respekti, gjë që e bën më të lehtë pranimin e ideve që sfidojnë bindjet ekzistuese.
Gjetjet e studimit kanë rëndësi të veçantë në një periudhë kur polarizimi politik konsiderohet një nga sfidat kryesore për demokracitë moderne. Shumë debate publike fokusohen te dallimet dhe konfliktet, ndërsa vlerat e përbashkëta shpesh mbeten në hije. Studiuesit argumentojnë se theksimi i këtyre elementeve të përbashkëta mund të krijojë kushte më të favorshme për dialog dhe mirëkuptim.
Edhe pse studimi nuk ofron një zgjidhje të menjëhershme për ndarjet politike, ai sugjeron se komunikimi mes njerëzve me bindje të ndryshme mund të jetë më produktiv kur bazohet në njohjen e asaj që i bashkon. Në vend që kundërshtarët politikë të shihen si njerëz krejtësisht të ndryshëm, rezultatet tregojnë se kujtimi i vlerave të përbashkëta mund të ulë tensionet dhe të krijojë hapësirë për diskutime më konstruktive.
Mesazhi kryesor i studimit është se, pavarësisht mosmarrëveshjeve të forta mbi çështje politike, shumica e njerëzve ndajnë ende një bazë të përbashkët vlerash. Dhe pikërisht kjo bazë mund të shërbejë si urë lidhëse në një shoqëri gjithnjë e më të polarizuar.
