Këshilli i Ministrave ka miratuar një sërë shtesat dhe ndryshimesh thelbësore në vendimin kuadër nr. 666 (datë 10.10.2019), i cili rregullon trajtimin ekonomik, kuotat e ushqimit dhe bursat për nxënësit e arsimit parauniversitar publik. Vendimi, i mbështetur në buxhetin e vitit 2026 dhe i propozuar nga Ministria e Arsimit dhe Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit, synon të rrisë përfshirjen në shkollat profesionale dhe të mbrojtë vlerën blerëse të bursave nga luhatjet e tregut.
Ndryshimet e miratuara sjellin një fleksibilitet të ri për njësitë e vetëqeverisjes vendore dhe ndryshojnë kriteret e mbajtjes së bursës për rezultate shkollore.
Favorizimi i arsimit profesional dhe ndryshimi i kushteve
Sipas dokumentit të ri, nxënësit që ndjekin arsimin profesional do të përfitojnë nga një regjim i lehtësuar rregullash krahasuar me ata të arsimit të përgjithshëm:
Heqja e kushtit të konviktit
Për nxënësit e shkollave profesionale nuk do të zbatohet më kushti i akomodimit në konvikte publike për të përfituar mbështetje financiare.
Rezultatet shkollore
Humbja e bursës për shkak të notave në arsimin profesional do të aplikohet vetëm në rast se nxënësi përsërit vitin shkollor, duke shmangur penalizimet e ndërmjetme.
Kuotat e garantuara
Ministria përgjegjëse për arsimin profesional detyrohet të japë jo më pak se 5,000 bursa në vit, nga të cilat 2,500 janë të dedikuara ekskluzivisht për regjistrimet e reja në klasat e dhjeta (X).
Menaxhimi i deficiteve buxhetore dhe “gjysmëbursat”
Një tjetër risi procedural ka të bëjë me menaxhimin e rasteve kur kërkesat e nxënësve që plotësojnë kriteret tejkalojnë mundësitë financiare të miratuara për atë vit shkollor nga bashkia.
Nëse fondet e transfertës shtetërore ose ato të vetë bashkisë janë të papërfshira për të mbuluar të gjithë nxënësit, këshillat bashkiakë kanë marrë të drejtën të miratojnë “gjysmëbursa” në masën 50% të kuotës së plotë mujore. Kjo shpërndarje do të bëhet sipas një rendi përparësie dhe rregullash të përcaktuara nga vetë këshilli i njësisë vendore.
Mekanizmi i ri i pagesave dhe indeksimi nga viti 2027
Skema e re përcakton rregulla të prera për mënyrën se si do të ekzekutohen paratë e bursave drejt familjeve, si dhe mbrojtjen e tyre në terma afatgjatë.
Ekzekutimi i pagesave do të bëhet deri në datën 10 të muajit pasardhës. Për nxënësit që nuk jetojnë në konvikt, vlera e plotë ose gjysmëbursa u kalon direkt në llogaritë bankare të prindërve ose përfaqësuesve ligjorë pranë bankave të nivelit të dytë.
Njësitë e vetëqeverisjes vendore janë të detyruara të dorëzojnë zyrtarisht kërkesat për fondet e nevojshme të bursave brenda muajit mars të çdo viti.
Indeksimi vjetor nga inflacioni fillon zbatimin nga viti kalendarik 2027. Kuota mujore e bursës do të indeksohet çdo vit nga bashkitë mbi bazën e normës vjetore të inflacionit të publikuar nga INSTAT për vitin paraardhës, duke u përllogaritur automatikisht në fondin e ministrive të linjës.
Në aspektin administrativ, aplikimet e reja (për klasat X) do të dorëzohen në drejtoritë e shkollave, të cilat do t’i përcjellin zyrtarisht në bashkinë e vendbanimit të përhershëm të nxënësit. Për klasat XI e lart, bursat do të rishikohen dhe miratohen çdo vit nga këshilli bashkiak, duke u dhënë të drejtë përfitimi edhe nxënësve që nuk kanë pasur bursë në vitin e parë.
Zbatimi i këtij vendimi hyn në fuqi menjëherë dhe ngarkon Ministrinë e Arsimit, Ministrinë e Ekonomisë dhe Inovacionit, si dhe strukturat e vetëqeverisjes vendore në të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë.
