Arabia Saudite deklaroi se të hënën interceptoi dhe shkatërroi tri raketa balistike të Huthëve, ndërsa aeroporti kryesor ndërkombëtar i kryeqytetit të mbretërisë mbeti i mbyllur pas një serie sulmesh që gjatë javës së kaluar kanë vrarë të paktën 20 persona dhe kanë plagosur qindra të tjerë.
Ushtria saudite tha se një raketë u interceptua mbi Riad, ndërsa dy të tjerat u shkatërruan mbi Khamis Mushait, në jugperëndim të vendit. Forcat e armatosura të kontrolluara nga Huthët morën përgjegjësinë për sulmet, duke deklaruar se kishin shënjestruar Aeroportin Ndërkombëtar King Khalid të Riadit dhe një bazë ushtarake.
Grupi përsëriti gjithashtu paralajmërimet për kompanitë ajrore ndërkombëtare që të mos kryejnë fluturime drejt aeroporteve saudite.
Sulmet ndodhën pak pasi autoritetet saudite njoftuan se Aeroporti Ndërkombëtar King Khalid do të qëndronte i mbyllur deri në një njoftim të mëtejshëm. Një njoftim për aviatorët (NOTAM) tregon se aeroporti do të mbetet i mbyllur të paktën deri më 17 tetor.
Sulmi i fundit me raketa ndodhi dy ditë pas një goditjeje të Huthëve në aeroport, e cila vrau të paktën 13 persona dhe plagosi më shumë se 300 të tjerë. Ky ishte sulmi më vdekjeprurës ndaj Arabisë Saudite në më shumë se një dekadë.
Pamjet filmike të sulmit të së shtunës tregojnë dhjetëra pasagjerë duke pritur të hipnin në avion, kur një shpërthim i papritur shkaktoi shembjen e një pjese të tavanit.
Disa persona mbuluan kokën me duar ndërsa vraponin për të shpëtuar, kurse pluhuri mbushi zonën dhe copëzat e materialeve ranë në dysheme. Këto pamje u siguruan nga kanali televiziv i lajmeve Al Arabiya.
Disa orë përpara sulmeve me raketa balistike të së hënës, Autoriteti i Aviacionit Civil të Arabisë Saudite njoftoi se aeroporti do të mbetej i mbyllur dhe se disa qindra fluturime ishin anuluar, “për të përfunduar procedurat e nevojshme për verifikimin e sigurisë dhe gatishmërisë operacionale të objekteve të aeroportit”.
Vendimi erdhi pas një tjetër sulmi me raketa ndaj aeroportit të dielën, ku mbeti i vrarë një banor pakistanez dhe u plagosën 11 persona të tjerë.
Autoritetet saudite thanë se sulmi i së shtunës në aeroport vrau katër shtetas sauditë, dy shtetas të Bangladeshit, një amerikan, një egjiptian, një jordanez, një sirian, një palestinez dhe një sudanez, ndërsa plagosi 309 persona të tjerë.
Ambasada indiane në Riad deklaroi të dielën se një shtetas indian, i plagosur gjatë sulmit, ndërroi jetë më vonë.
Huthët pretenduan gjithashtu se të dielën kishin shënjestruar Aeroportin Ndërkombëtar King Fahd në Dammam. Autoriteti i Aviacionit Civil i Arabisë Saudite konfirmoi se aeroporti ishte sulmuar të dielën në mbrëmje dhe tha se autoritetet po vlerësonin dëmet.
Huthët deklaruan se sulmet ishin përgjigje ndaj intensifikimit të fushatës ajrore saudite në Jemen.
Të hënën, grupi tha se avionët luftarakë dhe njësitë raketore saudite kishin kryer 119 sulme gjatë 24 orëve të fundit, duke pretenduar se kishin vrarë të paktën 14 civilë, përfshirë gra dhe fëmijë. CNN nuk mund ta verifikojë në mënyrë të pavarur këtë pretendim.
Grupi kërcënoi gjithashtu se do të vazhdonte të shënjestronte aeroportet dhe objektiva të tjera brenda mbretërisë.
## Sulmi ndaj aeroportit saudit lë të paktën 12 të vdekur dhe qindra të plagosur
Pas sulmit të së shtunës, presidenti amerikan Donald Trump tha se po shqyrtonte mundësinë që Shtetet e Bashkuara t’i bashkoheshin sulmeve saudite kundër Huthëve në Jemen, pasi më parë kishte kundërshtuar kërkesat e Arabisë Saudite për ndërhyrje të drejtpërdrejtë ushtarake.
Sulmet e Huthëve ndaj Aeroportit Ndërkombëtar King Khalid nisën javën e kaluar. Sipas autoriteteve saudite, gjashtë persona u vranë dhe dhjetëra të tjerë u plagosën nga sulmet ndaj aeroportit ndërmjet së martës dhe së enjtes.
Një udhëtar që ndodhej në aeroport gjatë sulmit të së shtunës i tha agjencisë së lajmeve Reuters se kishte parë diçka të kalonte në qiell jashtë, përpara se një pjesë e tavanit pranë portës së nisjes të shembej.
Një tjetër udhëtar kujtoi se kishte dëgjuar një shpërthim dhe më pas kishte parë disa persona të plagosur të shtrirë në tokë.
Një video e publikuar nga Reuters, e filmuar nga një dëshmitar okular, tregonte panele të mëdha dhe mbeturina të shpërndara në dyshemenë e terminalit, ndërsa njerëzit lëviznin përmes një korridori të mbushur me pluhur.
Paralajmërim për udhëtimet
Aeroporti Ndërkombëtar King Khalid, i dyti më i ngarkuar në Arabinë Saudite, i shërben kryeqytetit Riad, një qytet me rreth tetë milionë banorë.
Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar, Spanja dhe Kanadaja janë ndër vendet që po paralajmërojnë qytetarët e tyre të mos përdorin këtë aeroport.
Të dielën, qeveria britanike paralajmëroi kundër të gjitha udhëtimeve, përveç atyre thelbësore, drejt Xhedës dhe Dammamit, si dhe drejt të gjitha aeroporteve saudite, me përjashtim të aeroportit të Medinës.
Ajo sugjeroi që shtetasit britanikë të shqyrtonin mundësinë e largimit nga Arabia Saudite përmes rrugëve tokësore drejt vendeve fqinje.
Ambasada amerikane në Riad gjithashtu i ashpërsoi udhëzimet e udhëtimit të hënën, duke deklaruar se punonjësit e qeverisë amerikane tani kanë nevojë për autorizim të posaçëm për të përdorur cilindo aeroport në Arabinë Saudite.
Ambasada u bëri thirrje qytetarëve amerikanë të tregojnë “kujdes maksimal” nëse përdorin aeroportet saudite dhe vuri në dukje se disa amerikanë ishin ndaluar pasi kishin fotografuar pasojat e sulmeve të fundit.
Të dielën, Administrata Federale e Aviacionit e SHBA-së (FAA) u kërkoi kompanive ajrore amerikane të tregoheshin të kujdesshme gjatë fluturimeve drejt ose mbi Arabinë Saudite, duke përmendur kërcënimet ndaj sigurisë dhe ndërhyrjet në sistemet e navigimit.
Fqinjët e Arabisë Saudite në Gjirin Persik i dënuan sulmet, ndërsa disa prej tyre kërkuan veprime të përbashkëta kundër Huthëve.
“Siguria jonë është e pandashme”, deklaroi të hënën Anwar Gargash, këshilltar presidencial i Emirateve të Bashkuara Arabe.
Shënjestrimi i Arabisë Saudite “cenon sigurinë e Emirateve të Bashkuara Arabe dhe të të gjitha shteteve të Gjirit”, ndërsa ekziston një “nevojë urgjente për të ringjallur veprimet e përbashkëta të vendeve të Gjirit” në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes, tha Gargash në platformën X.
Sulmet kanë nxjerrë në pah dobësitë në kapacitetet mbrojtëse të mbretërisë, ndërsa ajo zhvillon një fushatë ajrore në mbështetje të qeverisë së Jemenit të njohur ndërkombëtarisht, e cila po lufton kundër Huthëve në terren.
Me ndihmën e Iranit, Huthët kanë ndërtuar një arsenal të madh raketash, përfshirë raketa balistike, si dhe një gamë të gjerë dronësh të aftë për të arritur në çdo pjesë të mbretërisë.
Të dielën, Huthët përsëritën paralajmërimin drejtuar të gjitha kompanive ajrore dhe udhëtarëve që të mos përdorin aeroportet dhe hapësirën ajrore saudite, pasi ato “janë të cenueshme ndaj sulmeve”, me përjashtim të aeroporteve të Mekës dhe Medinës.
“Do të marrim një vendim”
Trump tha të shtunën se planifikonte të bisedonte me princin e kurorës saudite, Mohammed bin Salman, pas sulmit.
“Ata janë në gjendje të mbrohen. Sauditët janë luftëtarë të zotë. Por mendoj se sulmi ishte një gjë e tmerrshme”, tha Trump kur u pyet nëse Arabia Saudite mund të mbrohej kundër Huthëve.
I pyetur jashtë Shtëpisë së Bardhë nëse Uashingtoni planifikonte t’u bashkohej sulmeve saudite kundër Huthëve, Trump u përgjigj:
“Ndoshta. Do ta shqyrtojmë këtë mundësi.”
Të hënën, Trump tha se kishte biseduar tashmë me princin e kurorës. Ai nuk dha hollësi për përmbajtjen e bisedës, por i përshkroi Huthët si njerëz që “po sillen shumë keq”.
Muajin e kaluar, Trump kishte refuzuar dy kërkesa të princit të kurorës saudite, Mohammed bin Salman, për sulme amerikane kundër Huthëve.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, konfirmoi se mes viktimave kishte edhe një shtetas amerikan. Në një postim në X, ai tha se sulmet tregonin “një shpërfillje të hapur për jetën e civilëve të pafajshëm”.
## Llogaritjet e gabuara të Arabisë Saudite
Lufta civile në Jemen u përshkallëzua gjatë kësaj vere dhe u intensifikua muajin e kaluar, pas disa vitesh qetësie relative.
Në shenjë hakmarrjeje ndaj bllokadës saudite të kryeqytetit jemenas, Sana, Huthët njoftuan në korrik se do të shënjestronin transportin detar saudit në Detin e Kuq. Më pas nisën një fushatë sulmesh me raketa kundër infrastrukturës saudite, përfshirë rafineritë e naftës.
Muajin e kaluar, ata zhvilluan një ofensivë të shpejtë përgjatë bregdetit të Detit të Kuq të Jemenit, duke pushtuar portin e Mokës dhe duke iu afruar Taizit, qytetit të tretë më të madh të vendit.
Kjo e shtyu qeverinë jemenase të mbështetur nga Arabia Saudite, me seli në Aden, të niste një ofensivë të madhe, por ajo ka hasur vështirësi për të rimarrë territore të konsiderueshme.
Të hënën, qeveria pretendoi se forcat e saj kishin kryer 1.879 sulme ndaj objektivave të Huthëve dhe kishin vrarë rreth 950 luftëtarë gjatë 24 orëve të mëparshme.
Ndërkohë, Ministria e Shëndetësisë e kontrolluar nga Huthët në Jemen deklaroi të hënën se sulmet saudite në 13 provinca kishin vrarë 107 persona dhe kishin plagosur 278 të tjerë që nga 3 shtatori. Sipas saj, shumica e viktimave ishin gra dhe fëmijë.
Prej 11 vitesh, Arabia Saudite është përpjekur ta kufizojë konfliktin pranë kufirit të saj jugor përmes forcës ushtarake dhe diplomacisë. Fillimisht zhvilloi luftë kundër Huthëve, e më pas ndoqi negociata, përfshirë bisedimet me mbështetësin e tyre, Teheranin.
Megjithatë, sipas ekspertëve, një seri llogaritjesh të gabuara e kanë lënë Riadin të ekspozuar ndaj një përshkallëzimi të mëtejshëm të konfliktit në Jemen.
Arabia Saudite i dha fund partneritetit të saj afatgjatë me Emiratet e Bashkuara Arabe në fund të vitit të kaluar, për shkak të mbështetjes së këtyre të fundit për një forcë rivale në Jemen.
Ajo gjithashtu e vlerësoi gabimisht gatishmërinë e Trumpit për ta mbështetur në rast se do të kishte nevojë për ndihmë dhe pati vështirësi në organizimin e fraksioneve të armatosura që luftojnë kundër Huthëve.
Përshkallëzimi kërcënon ambiciet më të gjera të Arabisë Saudite për t’u shndërruar në një destinacion ndërkombëtar për biznesin dhe turizmin.
Të dielën, Ministria saudite e Energjisë njoftoi se Kongresi Botëror i Naftës kishte nisur sipas planifikimit në Riad. Megjithatë, disa kompani të mëdha të naftës, përfshirë Shell dhe BP, nuk ishin të përfaqësuara.
