Administrata e Donald Trumpit ka ngritur një padi për të penguar certifikimin e rezultateve të zgjedhjeve për Senatin amerikan në Alaskë, në rast se senatori republikan në detyrë, Dan Sullivan, humbet garën.
Çështja mund të ketë rëndësi të madhe politike, pasi rezultati në Alaskë mund të ndikojë në përcaktimin e shumicës në Senatin amerikan.
Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së (DOJ) pretendon se prania në fletën e votimit e një kandidati tjetër me emrin Daniel J. Sullivan mund të ngatërrojë votuesit dhe të dëmtojë rezultatin e zgjedhjeve. Për këtë arsye, administrata kërkon që gjykata të mund të pezullojë certifikimin e rezultateve, nëse rezultati do të ndryshonte sikur votat e hedhura për kandidatin tjetër Sullivan t’i ishin dhënë senatorit Dan Sullivan.
Megjithatë, ekspertët e së drejtës zgjedhore e kanë vënë në dyshim bazën ligjore të kësaj padie dhe mundësinë që gjykata të ndërhyjë në mënyrën e kërkuar nga qeveria federale.\
Dy kandidatë me të njëjtin mbiemër
Në garën për Senatin në Alaskë po konkurrojnë senatori republikan Dan S. Sullivan dhe demokratja Mary Peltola. Një tjetër kandidat, Daniel J. Sullivan, ka shkaktuar polemika për shkak të ngjashmërisë së emrit me senatorin aktual.
Daniel J. Sullivan është i regjistruar si republikan, por në fletën e votimit figuron pa përkatësi partiake. Ndërkohë, senatori aktual shënohet si republikan i regjistruar dhe si kandidati që mban aktualisht detyrën.
Në zgjedhjet paraprake, senatori Dan Sullivan mori 68.726 vota, ndërsa kandidati tjetër me të njëjtin mbiemër mori 4.107 vota.
Republikanët kanë pretenduar se kandidati i dytë mund të jetë duke zhvilluar një kandidaturë që synon të ngatërrojë votuesit dhe të largojë vota nga senatori aktual.
Presidenti Trump e ka mbështetur publikisht këtë pretendim. Ai deklaroi se ishte vetë ai që kërkoi ndërmarrjen e veprimeve ligjore dhe e cilësoi praninë e dy kandidatëve me emra të ngjashëm si një formë mashtrimi.
Nga ana e senatorit Dan Sullivan, zëdhënësi i tij tha se kandidati do ta lërë procesin gjyqësor të vazhdojë, duke shprehur besimin se votuesit e Alaskës do të bëjnë dallimin mes dy kandidatëve.
Pse Departamenti i Drejtësisë kërkon ndërhyrjen e gjykatës?
DOJ-ja argumenton se kandidatura e Daniel J. Sullivan mund të cenojë integritetin e procesit zgjedhor dhe besimin e publikut te institucionet federale.
Administrata mbështetet në ligjin federal për regjistrimin e votuesve, duke pretenduar se dispozitat e tij i japin qeverisë bazë për të kërkuar ndërhyrjen e gjykatës.
Sipas padisë, ngjashmëria e emrave mund të bëjë që disa votues, të cilët synojnë të votojnë për senatorin aktual, të zgjedhin gabimisht kandidatin tjetër. Në një garë të ngushtë, kjo mund të ndikojë në rezultatin përfundimtar dhe t’i japë avantazh kandidates demokrate, Mary Peltola.
Por Derek Muller, profesor i së drejtës zgjedhore në Universitetin Notre Dame, e cilësoi këtë argument ligjor të pazakontë. Sipas tij, fakti që ligji përmend integritetin e procesit zgjedhor nuk i jep automatikisht Departamentit të Drejtësisë kompetenca të pakufizuara për të ndërhyrë në administrimin e zgjedhjeve shtetërore.
Ekspertë të tjerë, përfshirë ish-zyrtaren e lartë të administratës Biden, Vanita Gupta, e kanë cilësuar padinë të pabazuar. Sipas tyre, Kushtetuta u jep shteteve, jo Departamentit federal të Drejtësisë, kompetencën për të përcaktuar kandidatët në fletën e votimit, mënyrën e numërimit dhe certifikimin e rezultateve, brenda kufijve kushtetues dhe ligjorë.
Si funksionon sistemi zgjedhor në Alaskë?
Alaska përdor një sistem të votimit me renditje preferencash. Në zgjedhjet paraprake, katër kandidatët që marrin më shumë vota kalojnë në zgjedhjet e përgjithshme, pavarësisht përkatësisë partiake.
Në zgjedhjet e përgjithshme, votuesit mund t’i rendisin kandidatët sipas preferencës së tyre. Nëse asnjë kandidat nuk merr shumicën e votave të preferencës së parë, kandidati me më pak vota eliminohet dhe votat e tij kalojnë te kandidati i radhës i preferuar nga votuesit.
Ky proces vazhdon derisa një kandidat të sigurojë fitoren.
Sipas ekspertëve, ky sistem mund ta kufizojë ndikimin e ngatërrimit të mundshëm mes dy kandidatëve Sullivan. Një votues që dëshiron të mbështesë senatorin aktual mund t’i rendisë të dy kandidatët në dy pozicionet e para, duke vendosur senatorin Dan S. Sullivan në vendin e parë.
Megjithatë, DOJ-ja pretendon se disa votues mund të mos e rendisin fare senatorin aktual ose mund ta vendosin Daniel J. Sullivan përpara tij. Nëse kandidati i dytë eliminohet gjatë numërimit, votat mund të kalojnë te kandidatët e tjerë, përfshirë kandidaten demokrate.
Gjykata e Alaskës e kishte lejuar tashmë kandidatin në fletën e votimit
Në qershor, Gjykata e Lartë e Alaskës vendosi që Daniel J. Sullivan të përfshihej në fletën e votimit, pasi autoritetet zgjedhore të shtetit kishin vendosur fillimisht ta hiqnin atë.
Sipas profesor Muller, zyrtarët zgjedhorë kishin marrë masa për të zvogëluar mundësinë e ngatërrimit. Ata përfshinë inicialet e mesme të kandidatëve, identifikuan senatorin aktual si mbajtës të detyrës dhe nuk vendosën shënimin e përkatësisë republikane pranë kandidatit tjetër.
Kjo e bën edhe më të diskutueshme kërkesën e qeverisë federale për të ndërhyrë në procesin zgjedhor të shtetit.
Një tjetër problem është se, pasi fletëvotimet të jenë përzier dhe numëruar, mund të jetë praktikisht e pamundur të përcaktohet se cilët votues kanë zgjedhur gabimisht kandidatin tjetër. Ekspertët theksojnë se një hetim pas zgjedhjeve nuk do të mund të identifikonte me siguri votat e hedhura si rezultat i ngatërrimit.
Për këtë arsye, Muller mendon se ekziston një mundësi e madhe që padia të rrëzohet për arsye ligjore.
Çfarë pritet të ndodhë më tej?
Çështja i është caktuar gjyqtares federale Sharon L. Gleason, e emëruar nga presidenti Barack Obama. Sipas artikullit, administrata ende nuk kishte kërkuar masa emergjente për ndërhyrje të menjëhershme nga gjykata.
Numërimi sipas preferencave në Alaskë pritet të nisë më 18 nëntor, pasi të përfundojë afati për mbërritjen e fletëvotimeve nga jashtë vendit.
Ben Ginsberg, një avokat i njohur i së drejtës zgjedhore që më parë ka shërbyer si këshilltar kryesor zgjedhor i Komitetit Kombëtar Republikan, tha se ekzistojnë shumë arsye ligjore për të dyshuar se gjykata do ta miratojë kërkesën e administratës.
Ai vuri në dukje se padia është ngritur nga një zyrë e Departamentit të Drejtësisë në Uashington që drejtohet nga një person i emëruar politikisht dhe që zakonisht nuk merret me çështje të tilla.
Ginsberg sugjeroi se nisma mund të jetë nxitur nga presioni politik, duke vënë në dyshim ekzistencën e një arsyeje të qëndrueshme ligjore për të.
Përfundimi
Kjo padi përfaqëson një tjetër përpjekje të administratës Trump për të ndërhyrë në administrimin e zgjedhjeve amerikane. Thelbi i çështjes është nëse një ngjashmëri emrash mes dy kandidatëve përbën arsye të mjaftueshme ligjore për të vonuar certifikimin e rezultatit zgjedhor.
Ndërsa DOJ-ja pretendon se synon të mbrojë integritetin e votës, kritikët argumentojnë se ligji federal nuk i jep asaj kompetencat që kërkon dhe se autoritetet e Alaskës kanë ndërmarrë tashmë masa për të shmangur ngatërrimin.
Çështja mbetet e hapur dhe rezultati i saj mund të ketë pasoja politike, veçanërisht nëse gara në Alaskë rezulton vendimtare për kontrollin e Senatit amerikan.
