Përfaqësuesja e Lartë e Bashkimit Evropian për Politikën e Jashtme dhe Sigurinë, Kaja Kallas, ka deklaruar se neutraliteti ushtarak nuk garanton mbrojtje ndaj rreziqeve që po përjeton aktualisht kontinenti evropian. Gjatë një vizite zyrtare në Dublin, ajo theksoi se agresioni rus ndaj Ukrainës ka ndryshuar ndjeshëm panoramën e sigurisë në Evropë dhe se asnjë shtet nuk mund të konsiderohet i paprekshëm nga kërcënimet e Moskës.
Deklaratat e saj u bënë në një konferencë të përbashkët për shtyp me ministren e Jashtme të Irlandës, Helen McEntee. Kallas vlerësoi angazhimin e Irlandës për të rritur investimet në sektorin e mbrojtjes dhe për të mbështetur Ukrainën, duke nënvizuar se neutraliteti tradicional i vendit nuk vihet në dyshim, por se ai nuk përbën një mburojë kundër formave moderne të kërcënimeve.
“Tradita krenare e Irlandës në neutralitetin ushtarak nuk vihet në diskutim, por neutraliteti nuk ofron imunitet ndaj kërcënimeve me të cilat përballet sot Evropa. Që nga pushtimi i Ukrainës, asnjë vend evropian nuk ka mbetur jashtë listës së objektivave të Rusisë”, deklaroi Kallas.
Ajo argumentoi se kërcënimet e sotme nuk manifestohen vetëm në formën e konflikteve të drejtpërdrejta ushtarake, por edhe përmes sulmeve hibride, operacioneve të spiunazhit, dezinformimit dhe sabotimit të infrastrukturës kritike. Në këtë kontekst, Kallas përmendi aktivitetin e anijeve ruse të zbulimit pranë brigjeve irlandeze, duke theksuar se ato operojnë në zona strategjike ku kalojnë kabllo dhe lidhje të rëndësishme që lidhin Irlandën me pjesën tjetër të Evropës.
Në të njëjtën konferencë, ministrja McEntee njoftoi se siguria detare do të jetë një nga prioritetet kryesore të presidencës së ardhshme gjashtëmujore të Irlandës në Bashkimin Evropian, e cila fillon më 1 korrik. Sipas saj, fokusi do të përqendrohet në rritjen e kapaciteteve për monitorimin e hapësirës detare, mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe forcimin e rezistencës ndaj kërcënimeve që mund të cenojnë sigurinë e rajonit.
“Siguria detare do të jetë një fushë me interes të veçantë gjatë presidencës sonë. Kjo përfshin përpjekjet për të përmirësuar njohjen e mjedisit detar, mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe rritjen e qëndrueshmërisë në hapësirën tonë të përbashkët detare”, u shpreh McEntee.
Kallas përshëndeti gjithashtu vendimin e Irlandës për të rritur me 55 për qind buxhetin e mbrojtjes deri në vitin 2030, duke e cilësuar këtë si një sinjal të fortë të angazhimit të vendit përballë sfidave të reja të sigurisë në Evropë.
Në mbështetje të këtij qëndrimi u shpreh edhe Aingeal O’Donoghue, e cila gjatë një aktiviteti të organizuar nga European Policy Center theksoi se Irlanda ka mbështetur nismat kryesore evropiane në fushën e mbrojtjes. Ajo përmendi mbështetjen për Librin e Bardhë të Komisionit Evropian për mbrojtjen, planin e gatishmërisë ushtarake, fondin SAFE me vlerë 150 miliardë euro dhe mekanizmat që u japin shteteve më shumë fleksibilitet për rritjen e shpenzimeve ushtarake.
Një tjetër temë qendrore e diskutimeve ishte lufta në Ukrainë. Si zyrtarët irlandezë ashtu edhe Kallas theksuan se mbështetja ndaj Kievit do të mbetet një prioritet i presidencës irlandeze të BE-së. Shefja e diplomacisë evropiane falënderoi Irlandën për angazhimin e saj dhe paralajmëroi se, pavarësisht dëshirës për paqe, nuk ka sinjale që Kremlini po përgatitet të ndalojë luftën.
“Ne të gjithë dëshirojmë që kjo luftë të marrë fund, mbi të gjitha vetë ukrainasit. Megjithatë, realiteti është se nuk ka asnjë shenjë që presidenti rus Vladimir Putin të jetë i gatshëm të ndalojë pushtimin e Ukrainës. Për këtë arsye, Bashkimi Evropian dhe partnerët e tij duhet të vazhdojnë mbështetjen politike, ekonomike dhe ushtarake për Ukrainën”, deklaroi Kallas.
Deklaratat e saj vijnë në një moment kur debati mbi sigurinë evropiane, rritjen e kapaciteteve mbrojtëse dhe rolin e vendeve tradicionalisht neutrale po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm, ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon të ndikojë drejtpërdrejt në arkitekturën e sigurisë së kontinentit.
