Një studim i ri nga shkencëtarët e Universitetit Northwestern po sfidon një nga supozimet bazë në zhvillimin e barnave: që një ilaç do të sillet njësoj pavarësisht kushteve në të cilat testohet. Studiuesit zbuluan se temperatura e trupit dhe niveli i kalciumit brenda qelizave mund të ndryshojnë në mënyrë drastike mënyrën se si një ilaç ndërvepron me objektivin e tij biologjik, madje në disa raste duke e kthyer plotësisht efektin e tij.
Sipas autorëve, kjo mund të shpjegojë pse disa kandidatë për ilaçe japin rezultate premtuese në laborator, por dështojnë më vonë gjatë zhvillimit klinik. Arsyeja është se testet e hershme shpesh kryhen në kushte të thjeshtuara laboratorike, si temperatura e dhomës dhe mjedise kimike artificiale, të cilat nuk pasqyrojnë realitetin e organizmit njerëzor.
Ekipi u përqendrua te TRPM4, një proteinë që luan rol të rëndësishëm në ritmin e zemrës, reagimet imunitare dhe procese të tjera jetësore. Kur studiuesit testuan molekulën sintetike TPPO në kushte standarde laboratorike, ajo dukej krejtësisht joaktive. Por kur eksperimentet u kryen në temperaturën normale të trupit të njeriut dhe me nivele kalciumi që gjenden zakonisht në qeliza, e njëjta molekulë aktivizoi fuqishëm proteinën TRPM4.
Rezultate po aq befasuese dolën edhe nga testimi i një përbërjeje tjetër, të quajtur Necrocide-1 (NC1). Në nivele të ulëta kalciumi, substanca aktivizonte proteinën siç pritej. Megjithatë, kur përqendrimi i kalciumit rritej – një situatë e zakonshme në qelizat e stresuara, të dëmtuara ose të sëmura – efekti i saj zvogëlohej ndjeshëm. Kjo tregon se veprimi i një ilaçi nuk është i pandryshueshëm, por varet nga gjendja biologjike e qelizës ku ai vepron.
Për të kuptuar mekanizmin pas këtij fenomeni, studiuesit përdorën mikroskopinë krio-elektronike, një teknikë që lejon vëzhgimin e proteinave me rezolucion pothuajse atomik. Ata zbuluan se TRPM4 përmban një zonë fleksibile ku lidhen barnat dhe që ndryshon formë në varësi të temperaturës dhe nivelit të kalciumit. Këto ndryshime përcaktojnë se cilat molekula mund të lidhen me proteinën dhe çfarë efekti do të kenë ato.
Bazuar në këto zbulime, autorët propozojnë një qasje të re që e quajnë “farmakologji e ndërgjegjshme ndaj mjedisit”. Ideja është që në të ardhmen të zhvillohen barna që aktivizohen vetëm në kushte të caktuara sëmundjeje, për shembull në qeliza të dëmtuara ku niveli i kalciumit është jashtë normales. Kjo mund të rrisë saktësinë e trajtimeve dhe të ulë efektet anësore.
Studiuesit besojnë se ky fenomen nuk kufizohet vetëm te proteina TRPM4. Nëse temperatura dhe përbërja kimike e qelizës mund të ndryshojnë kaq shumë veprimin e një ilaçi, atëherë mekanizma të ngjashëm mund të ekzistojnë edhe për shumë objektiva të tjerë farmaceutikë. Kjo sugjeron se kushtet fiziologjike reale duhet të merren më seriozisht gjatë kërkimit biologjik dhe zhvillimit të terapive të reja.
**Burimi:** Studimi “Temperature and intrinsic Ca2+ reshape TRPM4 pharmacology”, nga Jinhong Hu dhe kolegët, botuar në revistën shkencore Nature Structural & Molecular Biology (2026); material informues nga [Phys.org](https://phys.org?utm_source=chatgpt.com).
