Një sondazh i ri tregon një rënie të konsiderueshme të besimit të qytetarëve europianë ndaj Shteteve të Bashkuara si garantuese kryesore e sigurisë në kontinent. Sipas të dhënave të publikuara nga Këshilli Europian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR), vetëm 11% e të anketuarve në 15 vende të Europës e konsiderojnë SHBA-në një aleate të mirëfilltë, me të cilën ndajnë interesa dhe vlera të përbashkëta.
Ky rezultat vjen në një moment politikisht të ndjeshëm, pak para zhvillimit të samiteve të G7 dhe NATO-s, dhe shihet si tregues i një ndryshimi të rëndësishëm në perceptimin e marrëdhënieve mes Europës dhe SHBA-së. Krahasuar me matjet e mëparshme, rënia është e vazhdueshme: nga 16% që ishte gjashtë muaj më parë, në 22% në fund të vitit 2024, deri në nivelin aktual prej 11%.
Autorët e studimit e përshkruajnë këtë prirje si një dobësim të dukshëm të besimit strategjik ndaj Uashingtonit. Sipas tyre, në shumicën e vendeve të përfshira në sondazh, qytetarët nuk janë më të bindur se SHBA do të ndërhynte realisht për t’i mbrojtur në rast të një sulmi ushtarak ose krize të madhe sigurie.
Në të njëjtën kohë, studimi vë në dukje një ndryshim në brendësi të Europës: qytetarët shprehin më shumë besim te njëri-tjetri sesa te SHBA-ja. Në shumicën e vendeve të anketuara, ekziston bindja se shtetet europiane do të ndihmonin njëra-tjetrën në rast konflikti ose rreziku të përbashkët.
Sondazhi është realizuar gjatë muajit maj dhe përfshin 15 vende, mes tyre Austri, Bullgari, Danimarkë, Estoni, Francë, Gjermani, Hungari, Itali, Holandë, Poloni, Portugali, Spanjë, Suedi, Zvicër dhe Mbretërinë e Bashkuar. Mostra e gjerë synon të pasqyrojë një panoramë të përgjithshme të opinionit publik europian mbi sigurinë ndërkombëtare.
Një element tjetër i rëndësishëm i raportit është mënyra se si ka ndryshuar perceptimi për SHBA-në. Ajo nuk shihet më kryesisht si një aleate strategjike e natyrshme e Europës, por gjithnjë e më shumë si një “partner i domosdoshëm” me të cilin bashkëpunohet për arsye praktike, jo domosdoshmërisht për shkak të besimit të plotë. Në të njëjtën kohë, 13% e të anketuarve e shohin SHBA-në si rivale, ndërsa 12% si kundërshtare të drejtpërdrejtë.
Raporti e lidh këtë ndryshim në opinion kryesisht me politikat e ndjekura nga administrata e Donald Trump, përfshirë deklaratat mbi të ardhmen e NATO-s, sinjalet për uljen e angazhimit ushtarak amerikan në Europë dhe tensionet në politikën e jashtme, të cilat kanë ndikuar në perceptimin e rolit të SHBA-së si garantuese e sigurisë.
Sipas një prej autoreve të studimit, Jana Kobzová, qytetarët europianë po shfaqin gjithnjë e më shumë gatishmëri për të ulur varësinë nga Uashingtoni dhe për të forcuar kapacitetet e tyre të mbrojtjes. Ajo thekson se mbështetja për rritjen e shpenzimeve ushtarake është në rritje dhe se ekziston një besim më i madh se vendet europiane do të mund të mbështesin njëra-tjetrën në rast krize.
Të dhënat tregojnë gjithashtu një prirje në rritje për investime në sektorin e mbrojtjes. Mesatarisht, qytetarët europianë janë më të prirur se një vit më parë të mbështesin rritjen e buxheteve kombëtare të mbrojtjes. Po ashtu, një pjesë e konsiderueshme e të anketuarve, rreth 47%, mbështesin idenë që vendet e Bashkimit Europian të marrin borxh të përbashkët për të financuar forcimin e mbrojtjes europiane, me mbështetje veçanërisht të lartë në Portugali, Danimarkë, Holandë dhe Spanjë.
Në përfundim, raporti sugjeron se Europa po kalon drejt një faze të re strategjike, ku siguria e kontinentit shihet gjithnjë e më pak si përgjegjësi e SHBA-së dhe gjithnjë e më shumë si një detyrë që vetë vendet europiane duhet ta marrin në dorë.
