Analizë nga Mostafa Salem
Ndërsa Arabia Saudite po përballet me sulmin më vdekjeprurës në territorin e saj në më shumë se një dekadë, shtohen pikëpyetjet se si do të reagojë Riadi, ndërkohë që Houthi-t, të cilët janë aleatë të Iranit, vazhdojnë të shkaktojnë trazira në mbretëri.
Mbretëria nisi javën e kaluar një ofensivë të madhe për të mbështetur forcat qeveritare jemenase që luftojnë kundër Houthi-ve, por rebelët deri më tani kanë arritur t’u rezistojnë sulmeve.
Përkundrazi, ata e kanë përshkallëzuar fushatën kundër mbretërisë, e cila arriti kulmin të shtunën me sulmin me raketa ndaj Aeroportit Ndërkombëtar King Khalid në Riad, ku humbën jetën të paktën 13 persona.
Duke ndjekur strategjinë e Iranit në konfliktin e tij me Shtetet e Bashkuara, Houthi-t po premtojnë një përshkallëzim të dhimbshëm, duke vënë në shënjestër infrastrukturën kritike të Arabisë Saudite dhe duke i shkaktuar kosto ekonomike ekonomisë globale.
Houthi-t kanë prej kohësh pakënaqësi ndaj Arabisë Saudite për shkak të luftës dhjetëvjeçare të Riadit kundër grupit, e cila shkaktoi krizën më të rëndë humanitare në botë. Megjithatë, përshkallëzimi i fundit nga ana e Houthi-ve po shihet gjithnjë e më shumë si një zgjatim i konfliktit të Iranit me Uashingtonin.
Pas njëmbëdhjetë vitesh përpjekjesh për të frenuar përparimin e Houthi-ve, si përmes veprimeve ushtarake, ashtu edhe përmes negociatave, princi i kurorës së Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman, dhe vëllai i tij, ministri i Mbrojtjes, Khaled bin Salman, përballen me mundësi të kufizuara.
Përtej kufirit, rebelët janë bërë më të fuqishëm, duke konsoliduar kontrollin mbi qytete të mëdha dhe duke u përpjekur të marrin nën kontroll zona të tjera, si Taizi, një qytet me popullsi të dendur.
“Ky kërcënim duhet të trajtohet njëherë e mirë”, tha për CNN Ali Shihabi, autor dhe komentator i politikës saudite. “Shumëçka do të varet nga performanca e trupave të qeverisë jemenase në terren, ndërsa Arabia Saudite po i ndihmon ato në mënyrë të konsiderueshme me mbështetje ajrore.”
Deri më tani, Arabia Saudite e ka kufizuar kryesisht rolin e saj në ofrimin e mbështetjes ajrore për koalicionin jemenit kundër Houthi-ve, duke shmangur dërgimin në shkallë të gjerë të trupave të veta tokësore. Mbetet e paqartë nëse kjo përmbajtje do të vazhdojë pas sulmit të së shtunës në Riad.
Dërgimi i një numri të madh trupash saudite në Jemen do ta fuste mbretërinë në një luftë tokësore të kushtueshme dhe të zgjatur, në një terren të thyer malor. Një veprim i tillë do të dëmtonte gjithashtu imazhin që princi Mohammed bin Salman po përpiqet të krijojë për një mbretëri të qëndrueshme, tërheqëse për investimet dhe të pozicionuar si qendër globale e turizmit.
Aftësi më të mëdha raketore
Vetëm dy dekada më parë, Houthi-t ishin pak më shumë se një lëvizje e vogël e ringjalljes fetare. Me mbështetjen e Iranit, ata janë shndërruar që atëherë në një forcë të konsiderueshme luftarake, e pajisur me raketa balistike dhe e aftë të godasë objektiva deri në Tel Aviv.
“Ata i kanë zhvilluar aftësitë e tyre luftarake”, i tha CNN-it një zyrtar nga Jemeni jugor, i cili ka luftuar kundër Houthi-ve për vite me radhë. “Ata janë bërë më të sofistikuar në sulmet e tyre, janë këmbëngulës dhe i kanë përmirësuar aftësitë e zbulimit të objektivave.”
Qeveria e Jemenit pretendon se rebelët Houthi kanë bashkëpunuar me ekspertë të Gardës Revolucionare të Iranit për të modifikuar raketat dhe për t’i bërë ato më efektive.
Raketat e reja fluturojnë më shpejt dhe përdorin një sistem gjurmimi termik për t’u drejtuar drejt çdo burimi nxehtësie, tha Majed al-Nazili, zëdhënës i forcave të armatosura të Jemenit. Megjithatë, ende nuk dihet nëse raketa të tilla u përdorën gjatë sulmit të së shtunës në aeroportin e Riadit.
Përpjekjet e Houthi-ve për të siguruar armë më të sofistikuara mund të shtrihen tashmë edhe në fushën e inteligjencës artificiale.
Kompania e inteligjencës artificiale Anthropic deklaroi se një grup me bazë në Jemenin verior përdori mjetet e saj Claude për të ndihmuar në zhvillimin e programeve kompjuterike të drejtimit për raketat dhe predhat — sisteme që drejtojnë dhe stabilizojnë armët gjatë fluturimit.
Raporti nuk identifikoi personat e përfshirë, por vendndodhja e tyre në veriun e Jemenit, i cili kontrollohet nga Houthi-t, sugjeron një lidhje të mundshme me rebelët.
Kërkimi i mbështetjes ndërkombëtare
Arabia Saudite ka kërkuar mbështetjen e partnerëve ndërkombëtarë për t’iu kundërvënë grupit. Franca, Britania dhe Pakistani kanë premtuar mbështetje, ndërsa aleatë të tjerë, si Turqia, po shqyrtojnë mundësinë e dërgimit të ndihmës.
Sipas raportimeve, princi Mohammed i është drejtuar gjithashtu Sirisë për ndihmë. Presidenti i saj, Ahmed al-Sharaa, kishte udhëhequr fraksione të armatosura që arritën të dëbonin grupet e mbështetura nga Irani nga Siria, pas gati një dekade lufte civile.
Megjithatë, aleati më i madh i Riadit, Shtetet e Bashkuara, nuk i ka mbështetur sulmet ajrore kundër Houthi-ve. Në vend të kësaj, Uashingtoni ka dërguar më shumë se 100 këshilltarë ushtarakë për të ofruar informacione zbulimi, në kuadër të një komande të përbashkët të krijuar së fundmi.
Vitin e kaluar, Uashingtoni arriti një armëpushim me grupin e mbështetur nga Irani, i cili mundësoi rihapjen për anijet amerikane të ngushticës Bab al-Mandab, një pikë strategjike detare përmes së cilës kalon tregtia globale mes Azisë dhe Evropës.
Sipas burimeve të cituara në atë kohë nga CNN, princi Mohammed kishte zhvilluar dy biseda me presidentin amerikan Donald Trump muajin e kaluar, duke i kërkuar të ndërhynte ushtarakisht kundër Houthi-ve, por presidenti kishte refuzuar.
Artikull i lidhur: Si një seri llogaritjesh të gabuara rifilluan luftën e Arabisë Saudite në Jemen.
“Përfshirja e drejtpërdrejtë e SHBA-së, përmes fuqisë ajrore, do të ndihmonte, sepse avionët amerikanë mund të reagojnë më shpejt ndaj informacioneve satelitore”, tha Shihabi. “Avionët sauditë janë një hallkë më larg në këtë proces, ndaj përfshirja amerikane do të ishte e dobishme.”
Arabia Saudite, një nga vendet më të mëdha në Lindjen e Mesme, mbetet e cenueshme, pavarësisht se ka blerë disa prej sistemeve më të përparuara amerikane të mbrojtjes ajrore.
Infrastruktura e saj, e cila transporton burime të vlefshme nëpër territore të gjera shkretinore, përbën një objektiv të lehtë për dronët njëpërdorimësh më të lirë, të zhvilluar nga Houthi-t.
Mes viktimave të sulmit të Houthi-ve në aeroportin e Riadit ishte edhe një shtetas amerikan, bëri të ditur të dielën autoriteti saudit i aviacionit civil. Ky fakt mund ta shtyjë Trumpin të përfshihet më drejtpërdrejt në konflikt.
“Sauditët janë luftëtarë të mirë”, u tha Trump gazetarëve pas sulmit. “Por mendoj se sulmi ishte një akt i tmerrshëm.”
I pyetur nëse SHBA-ja do t’u bashkohet sulmeve kundër Houthi-ve, presidenti amerikan u përgjigj: “Mund ta bëjmë.”
