Gastriti hipertrofik gigantik është një sëmundje e rrallë dhe potencialisht para-kanceroze e stomakut, e cila karakterizohet nga trashja e theksuar e palave (rrudhave) të mukozës gastrike. Këto ndryshime strukturore bëjnë që stomaku të prodhojë sasi të mëdha mukusi, ndërsa njëkohësisht ulet ndjeshëm prodhimi i acidit gastrik. Si pasojë, pacientët zhvillojnë humbje të proteinave në gjak (hipoproteinemi), shpesh e shoqëruar me ulje të albuminës, gjë që mund të çojë në ënjtje (edema) dhe gjendje të përgjithshme të kequshqyerjes.
Në thelb, kjo sëmundje lidhet me një humbje selektive të proteinave përmes mukozës së dëmtuar të stomakut. Mukosa e ndryshuar nuk vetëm që sekreton mukus të tepërt, por edhe nuk funksionon normalisht në ruajtjen e ekuilibrit të lëngjeve dhe proteinave në organizëm. Në disa raste, në sipërfaqen e saj mund të shfaqen inflamacione dhe ulçera, ndërsa humbja e vazhdueshme e albuminës kontribuon në përkeqësimin e gjendjes së përgjithshme të pacientit.
Kjo patologji ndahet në dy forma kryesore: ajo që shfaqet te fëmijët dhe ajo që shfaqet te të rriturit. Te fëmijët, prognoza është zakonisht më e favorshme dhe sëmundja prek në mënyrë të barabartë të dy gjinitë. Në këtë grupmoshë, shpesh lidhet me infeksione virale si citomegalovirusi ose infeksione bakteriale si Helicobacter pylori. Është e rëndësishme të theksohet se sëmundja nuk është e lindur dhe nuk trashëgohet gjenetikisht.
Te të rriturit, sëmundja lidhet më shpesh me një mbiprodhim të një faktori të rritjes (veçanërisht faktori alfa i transformimit), i cili aktivizon receptorët e rritjes epidermale në mukozën e stomakut. Ky receptor, që funksionon si një proteinë transmembranore me aktivitet enzimatik, nxit procese sinjalizimi brenda qelizave që çojnë në shtim të tepruar të qelizave të mukozës gastrike. Si rezultat, ndodh trashja e mukozës, rritja e prodhimit të mukusit dhe ulja e sekretimit të acidit.
Në disa raste, vërehen edhe lidhje familjare, siç është shfaqja e sëmundjes te binjakët, gjë që sugjeron se mund të ketë edhe një komponent gjenetik. Gjithashtu, forma të ngjashme klinike mund të shfaqen si pasojë e infeksioneve me Helicobacter pylori ose citomegalovirus, sidomos te fëmijët, duke treguar se faktorët infektivë mund të luajnë rol në nxitjen e gjendjes.
Simptomat e gastritit hipertrofik janë shpesh të theksuara dhe përfshijnë dhimbje në pjesën e sipërme të barkut (epigastrium), humbje të konsiderueshme në peshë dhe shfaqjen e edemave për shkak të mungesës së albuminës në gjak. Pacientët shpesh kanë aciditet të ulët të stomakut dhe mund të zhvillojnë gjendje të kequshqyerjes së rëndë. Në disa raste mund të shfaqet edhe ascit, pra akumulim i lëngut në zgavrën e barkut, si dhe anemi si pasojë e humbjeve kronike të gjakut.
Diagnoza vendoset kryesisht përmes gastroskopisë, një procedurë endoskopike që lejon shikimin e drejtpërdrejtë të mukozës së stomakut. Në këtë ekzaminim vërehen palë shumë të trasha dhe të zgjeruara të mukozës, të cilat mund të përfshijnë zona të ndryshme të stomakut si korpusi dhe herë pas here antrumi. Sipërfaqja e tyre shpesh është e mbuluar me mukus të trashë, por struktura mbetet elastike. Biopsia e marrë gjatë gastroskopisë mund të tregojë rritje të tepërt të shtresës sipërfaqësore të mukozës (hiperplazi foveolare), zgjerim cistik të gjëndrave dhe ulje të qelizave parietale që prodhojnë acid.
Diagnoza diferenciale është e rëndësishme për të dalluar këtë sëmundje nga gjendje të tjera si sindroma Zollinger-Ellison, gastropatia hipertrofike hipersekretore, gastriti limfocitar apo edhe kanceri i stomakut. Këto mund të kenë simptoma të ngjashme, por dallohen përmes analizave histologjike dhe biopsisë.
Trajtimi varet nga shkaku dhe ashpërsia e sëmundjes. Në rastet e lidhura me infeksione, trajtimi i Helicobacter pylori ose citomegalovirusit është thelbësor. Për kontrollin e simptomave përdoren barna që ulin aciditetin e stomakut, si inhibitorët e pompës protonike. Në disa raste përdoren edhe barna si oktreotidi, i cili ndihmon në stabilizimin e gjendjes duke ndikuar në hormone të caktuara. Gjithashtu janë studiuar terapi që targetojnë receptorët e rritjes epidermale, përfshirë antitrupa monoklonalë si cetuksimabi, me rezultate premtuese në disa pacientë.
Në rastet e rënda, ku ka humbje të theksuar të proteinave ose rrezik të lartë për komplikime, mund të merret në konsideratë ndërhyrja kirurgjikale. Kjo mund të jetë heqje e pjesshme ose e plotë e stomakut (gastrektomi). Për shkak të rrezikut të rritur për zhvillim të kancerit gastrik, deri në 20 herë më i lartë se popullata e përgjithshme, monitorimi i vazhdueshëm është i domosdoshëm.
Në përgjithësi, forma pediatrike ka prognozë më të mirë dhe shpesh është e lidhur me infeksione të trajtueshme, ndërsa forma e të rriturve kërkon ndjekje të kujdesshme afatgjatë për shkak të rrezikut më të lartë për komplikime serioze, përfshirë transformimin malinj. Monitorimi i rregullt mjekësor mbetet thelbësor për të parandaluar përkeqësimin dhe për të ndërhyrë në kohë në rast komplikimesh.
