Glutamina është aminoacidi (blloku ndërtues i proteinave) më i bollshëm në organizëm. Trupi mund të prodhojë mjaftueshëm glutaminë për nevojat e tij normale. Megjithatë, në periudha stresi ekstrem, organizmi mund të ketë nevojë për më shumë glutaminë sesa mund të prodhojë.
Çfarë duhet të mbajmë mend?
- Pjesa më e madhe e glutaminës ruhet në muskuj, e ndjekur nga mushkëritë, ku prodhohet një pjesë e madhe e saj.
- Glutamina është e rëndësishme për eliminimin e tepricës së amoniakut (një produkt mbetje i zakonshëm në organizëm).
Për të kuptuar pse glutamina është e rëndësishme për organizmin dhe çfarë ndodh kur kemi mungesë glutamine, lexoni materialin e mëposhtëm.
Çfarë është glutamina?
Glutamina është aminoacidi më i bollshëm në organizëm. Trupi mund të prodhojë mjaftueshëm glutaminë për nevojat e tij të zakonshme, por në periudha stresi ekstrem mund të ketë nevojë për sasi shtesë.
Pjesa më e madhe e glutaminës ruhet në muskuj, ndërsa mushkëritë janë vendi ku prodhohet një pjesë e madhe e saj. Glutamina ndihmon në eliminimin e amoniakut të tepërt, mbështet sistemin imunitar dhe mund të jetë e nevojshme për funksionimin normal të trurit dhe tretjes.
Zakonisht, glutamina mund të merret mjaftueshëm nga dieta dhe nga prodhimi natyral i organizmit. Megjithatë, nivelet e saj mund të bien ndjeshëm në raste si:
- sëmundje të ndryshme,
- plagë të hapura,
- ndërhyrje kirurgjikale,
- infeksione virale,
- stres i zgjatur.
Këto janë ndër shkaqet më të zakonshme që mund të shkaktojnë ulje të menjëhershme të nivelit të glutaminës në organizëm. Në këto raste, suplementet me glutaminë mund të jenë të dobishme.
Si e përdor trupi glutaminën?
Shërimi i plagëve dhe rikuperimi pas sëmundjes
Kur trupi është nën stres (nga plagët, infeksionet, djegiet, traumat ose ndërhyrjet kirurgjikale), ai çliron hormonin kortizol në gjak. Nivelet e larta të kortizolit mund të zvogëlojnë rezervat e glutaminës.
Studimet tregojnë se shtimi i glutaminës në ushqyerje mund të ndihmojë në uljen e shkallës së vdekshmërisë te pacientët kritikë dhe të forcojë sistemin imunitar duke reduktuar infeksionet. Gjithashtu, glutamina mund të ndihmojë në rikuperimin pas djegieve të rënda.
Përmirësimi i qëndrueshmërisë te atletët
Atletët që stërviten për gara që kërkojnë rezistencë, si maratonat, mund të ulin nivelet e glutaminës në trup. Kjo mund të ndikojë në dobësimin e sistemit imunitar dhe rritjen e rrezikut për infeksione.
Disa studime kanë treguar se suplementet me glutaminë mund të zvogëlojnë numrin e infeksioneve te sportistët e performancës, por ky efekt nuk është i njëjtë për personat që stërviten me intensitet mesatar.
Lehtësimi i efekteve të trajtimit të kancerit
Shumë pacientë me kancer kanë nivele të ulëta glutamine. Për këtë arsye, glutamina përdoret ndonjëherë si shtesë gjatë kimioterapisë ose radioterapisë, veçanërisht për të reduktuar inflamacionin e gojës dhe diarretë e shkaktuara nga trajtimi.
Burimet e glutaminës. Si t’i zgjedhim?
Glutamina gjendet në shumë ushqime me origjinë bimore dhe shtazore. Disa prej tyre janë:
- mish viçi,
- mish derri,
- mish pule,
- qumësht,
- kos,
- djathë,
- spinaq,
- majdanoz,
- lakër.
Glutamina gjendet gjithashtu si L-glutaminë në formë suplementesh:
- pluhur,
- kapsula,
- tableta,
- lëngje.
Doza standarde zakonisht është 500 mg për kapsulë ose tabletë.]
Efektet e glutaminës për personat që praktikojnë sport profesional
Glutamina nuk është si suplementet energjike apo djegësit e yndyrës, ku efektet ndihen menjëherë.
Efektet e pritshme përfshijnë:
- rikuperim më të shpejtë pas stërvitjes,
- ulje të dhimbjes muskulore,
- mbështetje të sistemit imunitar,
- reduktim të degradimit muskulor.
Nuk janë raportuar efekte toksike nga suplementimi me glutaminë. Efektet anësore nga konsumimi i tepërt mund të jenë:
- kapsllëk,
- shqetësime në stomak.
Glutamina shpesh përdoret së bashku me:
- proteina hirre,
- omega 3,
- kreatinë,
- multivitamina.
Studimet tregojnë se stërvitjet intensive mund të ulin nivelin e glutaminës në gjak deri në 20%, dhe suplementimi mund të ndihmojë në rikthimin e balancës.
Cila është doza e rekomanduar e glutaminës?
Glutamina prodhohet natyrshëm në organizëm dhe gjendet në shumë ushqime, prandaj nuk konsiderohet e dëmshme në sasi normale.
Rekomandohet të fillohet me:
- 5 gramë glutaminë në ditë,
me mundësi rritjeje deri në: - 10–15 gramë L-glutaminë në ditë
Marrja rekomandohet:
- në mëngjes,
- pas stërvitjes,
- para gjumit,
nga rreth 5 gramë për çdo dozë.
Suplementet janë të sigurta për përdorim afatshkurtër, por efektet afatgjata ende nuk janë studiuar plotësisht.
Përfitimet e kombinimit të argininës me glutaminën
Arginina (ose L-arginina) është një aminoacid gjysmë-esencial që:
- stimulon çlirimin e insulinës,
- ndihmon në prodhimin e hormonit të rritjes,
- mbështet funksionin e zemrës,
- ndihmon në mbajtjen normale të tensionit të gjakut,
- forcon sistemin imunitar.
Kombinimi i argininës me glutaminën mund të ndihmojë në:
- ruajtjen e masës muskulore,
- përmirësimin e performancës fizike,
- rikuperimin më të shpejtë,
- rritjen e sintezës së proteinave në muskuj.
Arginina konsiderohet një terapi e sigurt dhe efektive për:
- hipertensionin,
- diabetin e tipit 2,
- disfunksionin erektil.
Pyetje të shpeshta rreth glutaminës
1. Kush duhet të marrë suplemente me glutaminë?
Suplementet me glutaminë rekomandohen veçanërisht për sportistët e performancës, personat që rikuperohen pas operacioneve ose sëmundjeve të rënda, si dhe për ata me probleme të tretjes. Këshillohet konsultimi me mjekun përpara përdorimit.
2. A ndihmon glutamina në rritjen e masës muskulore?
Glutamina ndihmon më shumë në rikuperimin muskulor sesa në rritjen direkte të masës muskulore. Ajo ul dhimbjen muskulore dhe ndihmon në mbrojtjen e indeve muskulore gjatë stërvitjeve intensive.
3. A është e sigurt përdorimi afatgjatë i glutaminës?
Përdorimi i glutaminës konsiderohet i sigurt në afat të shkurtër dhe të mesëm, në dozat 5–10 gramë në ditë. Efektet afatgjata nuk janë ende të qarta, sidomos për personat me probleme të mëlçisë ose veshkave.
4. Cilat janë burimet më të mira ushqimore të glutaminës?
Burimet më të mira përfshijnë:
- mishin e viçit,
- pulën,
- peshkun,
- produktet e qumështit,
- spinaqin,
- lakrën,
- bishtajoret.
Për një marrje optimale rekomandohet një dietë e balancuar dhe e larmishme.
