Trump tani ndodhet në “një rrugë pa krye”, ku e vetmja gjë që mund të bëjë është “të zgjedhë dëmin më të vogël”. Pra: “të shpallë fitoren dhe ta mbyllë këtu”, edhe pse kjo do të thotë, në praktikë, të përballet me një Iran më të guximshëm, më agresiv dhe që kontrollon Ngushticën e Hormuzit. Ky është mendimi i Ian Bremmer, politolog ekspert i marrëdhënieve ndërkombëtare, themelues dhe drejtues i Eurasia Group. Biseduam me të dje pasdite, ndërsa po qarkullonin lajme për një refuzim iranian të negociatave.
A ka më shumë nevojë Trump për negociata sesa iranianët?
“Për momentin, refuzimi i Teheranit nuk duhet marrë si i mirëqenë. Duhet pasur parasysh se ekziston një tendencë për të bërë qëndrime të forta nga të dyja palët. Për shembull, edhe në raundin e parë të negociatave, fillimisht iranianët thanë se një armëpushim në Liban ishte kusht paraprak për t’u ulur në tryezë, por më pas shkuan në Islamabad edhe pa e arritur atë. Me pak fjalë, tani bëjnë zë të fortë për të dërguar mesazhin se nuk kanë një nevojë të dëshpëruar për negociata, por kjo nuk do të thotë se nuk duan të negociojnë. Megjithatë, është e qartë se nuk i marrin seriozisht kërcënimet e Trumpit.”
Pse ndodh kjo?
“Kjo është hera e pestë që Trump kërcënon të shkatërrojë Iranin nëse nuk pranon një marrëveshje. Deri tani, çdo herë është tërhequr dhe kështu ka humbur besueshmërinë.” A ndihen të fortë ajatollahët pikërisht për këtë arsye?
“Së pari, duhet të kujtojmë se po flasim për një teokraci, që vepron jo vetëm për instinkt mbijetese, por edhe mbi baza irracionale, si martirizimi dhe hakmarrja. Po flasim për një qeveri që në janar nuk pati problem të masakronte mijëra qytetarë të vet dhe që tani nuk ka problem t’i shohë ata të vdesin nën bomba. Pra, nuk mund të arsyetojmë vetëm në terma force dhe pushteti. Megjithatë, iranianët kanë një avantazh.”
Cili është ai?
“Ata kanë një pamje të qartë të asaj që ndodh në Amerikë. Trump ndodhet në një vend ku ka media si New York Times dhe Wall Street Journal, që shpesh publikojnë informacione të brendshme mbi qeverinë. Amerikanët, përkundrazi, nuk kanë një ide të qartë se çfarë dëshiron regjimi iranian. Madje nuk jemi as të sigurt se kush e drejton realisht Teheranin.”
Çfarë mund të bëjë tani presidenti amerikan?
“E vetmja gjë që mund të bëjë është të shpallë fitoren dhe të ndalë luftën, menjëherë.”
Nga vjen gabimi i tij në llogaritje?
“Trump ka dy mënyra veprimi. E ashtuquajtura ‘Fafo’ (akronim për ‘Fuck Around and Find Out’, që mund të përkthehet si ‘krijo kaos dhe shiko si shkon’) dhe ‘Taco’ (‘Trump Always Chickens Out’, pra Donald tërhiqet kur gjërat shkojnë keq). Në rastin e parë ka prirje të fitojë, në të dytin të humbasë.”
Nëse ndalet tani, do të ishte një humbje. Sidomos nëse Teherani mban kontrollin mbi Hormuzin…
“Do të ishte e keqja më e vogël. Çdo ditë që kjo luftë vazhdon i përkeqëson gjërat.”
Shumë vende evropiane, arabe dhe aziatike kanë frikë pikërisht nga kjo: që Trump të tërhiqet, duke i lënë ato të përballen me pasojat, me një Ngushticë në duart e pasdaranëve.
“Është një shqetësim i ligjshëm, por edhe për ta do të ishte dëmi më i vogël. Në fillim, vendet do të duhet të negociojnë kalimin, edhe me kosto të lartë, me Teheranin. Ndërsa në afatgjatë, objektivi do të jetë të gjendet një mënyrë për të anashkaluar Ngushticën. Nuk është një perspektivë ideale, por alternativa është më e keqe. Lufta duhet të përfundojë.”
