Sipas një studimi të publikuar në revistën shkencore Journal of Human Evolution, shkencëtarët kanë zbuluar prova të reja që tregojnë se njerëzit e lashtë në Kinën qendrore zhvilluan teknologji të avancuara dhe aftësi krijuese gjatë një prej periudhave më të ashpra të epokës së akullnajave, rreth 146,000 vite më parë.
Zbulimi u bë në vendin arkeologjik Lingjing Archaeological Site, ku studiuesit kanë kaluar më shumë se dhjetë vjet duke gërmuar dhe analizuar mbetje kafshësh, vegla guri dhe prova të tjera të jetës së njerëzve të hershëm. Ky vend konsiderohet shumë i rëndësishëm sepse ka ruajtur gjurmë të aktivitetit të një grupi njerëzor të quajtur Homo juluensis, një specie e zhdukur që ishte e afërt me njerëzit modernë dhe që mund të ketë bashkëjetuar ose ndërvepruar me paraardhësit tanë.
Sipas studiuesve, Homo juluensis kishin një kombinim shumë interesant tiparesh fizike. Ata kishin tru shumë të madh dhe karakteristika që ngjanin si me njerëzit arkaikë të Azisë Lindore ashtu edhe me Neanderthals në Evropë. Kjo i bën ata shumë të rëndësishëm për të kuptuar evolucionin njerëzor dhe mënyrën si specie të ndryshme njerëzore zhvilluan inteligjencën dhe teknologjinë.
Për shumë vite, arkeologët mendonin se njerëzit e hershëm në Azinë Lindore gjatë periudhës së Mesme të Pleistocenit, rreth 300,000 deri 120,000 vite më parë, nuk kishin bërë përparime të mëdha teknologjike krahasuar me grupet njerëzore në Evropë dhe Afrikë. Megjithatë, veglat e zbuluara në Lingjing po ndryshojnë këtë ide.
Veglat prej guri të gjetura aty mund të duken të zakonshme në shikim të parë, por analizat treguan se ato ishin prodhuar përmes një procesi shumë të organizuar dhe kompleks. Njerëzit e lashtë përdornin gurë të vegjël për të goditur bërthama më të mëdha guri, duke krijuar copa të mprehta që përdoreshin për therjen dhe përpunimin e kafshëve.
Disa nga këto bërthama ishin punuar në mënyrë të barabartë nga të dyja anët, ndërsa të tjera kishin një strukturë më të sofistikuar. Njëra anë përdorej kryesisht për goditje, ndërsa ana tjetër formësohej me kujdes për të prodhuar copa të mprehta dhe të përdorshme. Kjo tregon se krijuesit e tyre nuk thyenin gurët rastësisht, por mendonin paraprakisht për formën, këndet dhe funksionin e çdo sipërfaqeje.
Sipas autorit kryesor të studimit, Yuchao Zhao nga [Field Museum](https://www.fieldmuseum.org?utm_source=chatgpt.com) në Çikago, kjo teknologji kërkonte planifikim, precizion dhe kuptim të thellë të vetive të gurit dhe mënyrës se si ai çahet. Ai shpjegon se logjika teknologjike e përdorur në Lingjing është shumë e ngjashme me teknologjitë e periudhës së Mesme Paleolitike që zakonisht lidhen me Neandertalët në Evropë dhe me paraardhësit njerëzorë në Afrikë.
Një nga zbulimet më të rëndësishme të studimit lidhet me datimin e vendit arkeologjik. Midis kockave të kafshëve të therura, studiuesit gjetën një brinjë kafshe që përmbante kristale të vogla kalciti. Këto kristale përmbajnë sasi shumë të vogla uraniumi, i cili me kalimin e kohës shndërrohet ngadalë në torium. Duke matur raportin mes uraniumit dhe toriumit, shkencëtarët mund të përcaktojnë moshën e kristaleve dhe, rrjedhimisht, moshën e vendit ku u gjetën.
Falë kësaj metode, studiuesit zbuluan se mjetet prej guri nuk ishin 126,000 vjeçare siç besohej më parë, por rreth 146,000 vjeçare. Kjo diferencë prej 20,000 vitesh mund të duket e vogël, por ajo ndryshon plotësisht kontekstin klimatik dhe historik të këtyre njerëzve.
Më parë mendohej se këto mjete ishin krijuar gjatë një periudhe të ngrohtë ndërmjet epokave të akullnajave, kur kushtet e jetesës ishin më të favorshme. Por datimi i ri tregon se ato u prodhuan gjatë një periudhe shumë të ftohtë akullnajore, kur mbijetesa ishte shumë më e vështirë.
Ky zbulim sfidon idenë tradicionale se kreativiteti dhe inovacioni zhvillohen vetëm në kohë stabiliteti dhe bollëku. Përkundrazi, studiuesit argumentojnë se vështirësitë ekstreme mund të kenë qenë një forcë shtytëse për zhvillimin e inteligjencës njerëzore dhe teknologjisë.
Sipas Zhao, “kohët e vështira mund t’i detyrojnë njerëzit të përshtaten.” Në vend që të pengonin zhvillimin, kushtet e ashpra klimatike mund t’i kenë nxitur njerëzit e hershëm të krijonin mjete më efikase dhe strategji më të zgjuara për të mbijetuar.
Studimi gjithashtu tregon se Azia Lindore ka luajtur një rol shumë më të rëndësishëm në evolucionin teknologjik të njerëzimit sesa mendohej më parë. Zbulimet në Lingjing po ndihmojnë shkencëtarët të rindërtojnë një histori më komplekse dhe më të pasur të inovacionit njerëzor gjatë epokës së gurit.
