Çdo njeri krijon një histori për origjinën dhe identitetin e vet, shpesh duke imagjinuar një vijë të pandërprerë paraardhësish që lidhet me një popull apo territor të caktuar. Megjithëse identiteti është kryesisht kulturor, njerëzit shpesh e lidhin atë me biologjinë dhe trashëgiminë gjenetike, duke menduar se popullsitë kanë mbetur të qëndrueshme ndër shekuj.
Por studimet moderne të ADN-së po tregojnë një pamje krejtësisht tjetër. Historia e Britanisë rezulton të ketë qenë shumë më e ndërlikuar, më dinamike dhe më e përzier sesa sugjerojnë tregimet tradicionale për keltët, anglo-saksonët apo vikingët. Në vend të një popullsie të izoluar dhe homogjene, ADN-ja zbulon një histori të gjatë migrimesh, përzierjesh dhe transformimesh kulturore.
Dy studime të reja shkencore analizuan ADN-në e mbetjeve skeletore të njerëzve që jetuan në Britani gjatë periudhës romake dhe mesjetare. Këto analiza po ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më qartë se si ngjarjet historike ndikuan në strukturën reale të popullsisë.
Në periudhat parahistorike, Britania ishte e lidhur fizikisht me Evropën kontinentale. Popullsitë lëviznin lirshëm nëpër territore që sot ndahen nga Deti i Veriut dhe Kanali Anglez. Rreth vitit 6100 para erës sonë, rritja e nivelit të detit e ndau Britaninë nga kontinenti evropian, duke krijuar imazhin e një ishulli të izoluar. Megjithatë, edhe autorët antikë e kishin vënë re se popullsia britanike ishte e larmishme. Historiani romak Tacitus, në shekullin e parë pas erës sonë, shkruante se fiset britanike kishin lidhje me popullsi nga Germania, Galia dhe Iberia.
Sot, falë zhvillimeve në analizën e ADN-së së lashtë dhe gjenomikës së popullatave, këto teori mund të testohen drejtpërdrejt. Shkencëtarët mund të rindërtojnë prejardhjen e popullsive dhe të ndjekin ndryshimet demografike gjatë shekujve.
Një studim i udhëhequr nga Marina Silva dhe kolegët e saj analizoi më shumë se 1,000 gjenome të lashta nga njerëz që jetuan në Britani gjatë mijëvjeçarit të parë pas erës sonë. Qëllimi ishte të kuptohej nëse ngjarje të mëdha historike si pushtimi romak, migrimi anglo-sakson, epoka vikinge dhe pushtimi norman kishin lënë gjurmë të qarta në ADN-në e popullsisë.
Rezultatet treguan se historia gjenetike nuk përputhet gjithmonë me rëndësinë politike apo ushtarake të këtyre ngjarjeve. Periudha romake solli ndryshime të mëdha politike, urbane dhe kulturore në Britani. U ndërtuan qytete, rrugë dhe institucione të reja. Megjithatë, ndikimi gjenetik i romakëve rezultoi shumë më i vogël sesa pritej. Rreth 80% e individëve nga periudha romake kishin pothuajse të njëjtën prejardhje si popullsia e mëparshme e Epokës së Hekurit. Kjo tregon vazhdimësi të fortë lokale dhe mungesë të një zëvendësimi të madh popullsie. Edhe në qendrat urbane ku jetonin administratorët dhe elitat romake, shumica e popullsisë mbeti me prejardhje vendase.
Ndryshimi më i madh ndodhi pas rënies së sundimit romak, gjatë periudhës së hershme mesjetare, nga rreth viti 410 deri në vitin 1066. Gjatë kësaj kohe, Britania përjetoi migrime të rëndësishme nga Evropa veriperëndimore, veçanërisht nga rajonet përtej Detit të Veriut. ADN-ja tregon qartë ndikimin e migrimeve anglo-saksone. Në jug të Anglisë, më shumë se 70% e varrimeve të periudhës anglo-saksone përmbanin prejardhje kontinentale. Kjo tregon se migrimi nuk ishte vetëm kulturor apo ushtarak, por përfshinte lëvizje reale dhe masive njerëzish. Anglo-saksonët nuk sollën vetëm gjuhën dhe kulturën e tyre, por ndryshuan ndjeshëm edhe përbërjen gjenetike të popullsisë.
Epoka vikinge ka zënë vend të madh në historinë dhe imagjinatën popullore britanike. Megjithatë, ADN-ja tregon se ndikimi i tyre ishte më i kufizuar dhe më rajonal sesa sugjerojnë rrëfimet historike. Elementë skandinavë shfaqen kryesisht në veri dhe lindje të Britanisë, por jo në shkallë aq të madhe sa ndikimi anglo-sakson. Kjo sugjeron se, ndonëse vikingët patën ndikim të madh politik, ekonomik dhe ushtarak, numri i kolonëve të përhershëm mund të ketë qenë më i vogël sesa mendohej tradicionalisht.
Një nga rezultatet më befasuese ishte ndikimi shumë i vogël gjenetik i pushtimit norman të vitit 1066. Historikisht, pushtimi i Anglisë nga normanët konsiderohet një nga momentet më dramatike të historisë britanike. Por analizat gjenetike tregojnë pothuajse asnjë ndryshim të madh në ADN-në e popullsisë së zakonshme. Profili gjenetik i njerëzve para dhe pas pushtimit mbeti pothuajse i njëjtë. Kjo sugjeron se pushtimi norman ishte kryesisht një ndryshim elitash politike dhe administrative, jo një migrim masiv popullsie.
Një studim tjetër u përqendrua në një varrezë rurale në Priory Orchard, në Surrey. Studiuesit analizuan njerëz të varrosur para dhe pas pushtimit norman. Rezultatet treguan vazhdimësi të qartë gjenetike. Nuk u gjet asnjë ndarje e fortë mes periudhave. Popullsia kishte tashmë përzierje të prejardhjeve anglo-saksone, skandinave dhe elemente të tjera kontinentale, të cilat ekzistonin përpara mbërritjes së normanëve dhe vazhduan edhe më pas.
Studimet moderne të ADN-së tregojnë gjithashtu se popullsitë e Ishujve Britanikë nuk janë homogjene. Uellsi dhe Irlanda ruajnë vazhdimësi më të fortë me popullsitë e hershme, ndërsa Anglia tregon ndikim më të madh nga migrimet e Evropës veriore gjatë mesjetës. Skocia paraqet një kombinim të vazhdimësisë lokale dhe ndikimeve skandinave. Megjithatë, këto janë ndryshime graduale dhe jo ndarje absolute. Të gjitha popullsitë britanike ndajnë një bazë të përbashkët të thellë, mbi të cilën janë shtuar shtresa migrimesh të ndryshme gjatë historisë.
Në fund, këto studime tregojnë se identitetet kombëtare dhe etnike nuk janë statike apo “të pastra”. Historia britanike nuk është histori izolimi, por histori lëvizjeje, ndërveprimi dhe përzierjeje të vazhdueshme. Disa migrime lanë gjurmë të mëdha gjenetike, ndërsa të tjera ndikuan më shumë institucionet, gjuhën dhe kulturën sesa vetë popullsinë. ADN-ja moderne nuk tregon vetëm kush janë njerëzit sot; ajo ruan kujtesën biologjike të rrugës historike që i solli deri këtu. Historia na kujton se migrimi nuk është përjashtim, por një pjesë e pandashme e historisë njerëzore.
