Një analizë e re e realizuar nga një ekip ndërkombëtar astrofizikantësh ka forcuar konsensusin shkencor se universi po zgjerohet me ritme gjithnjë e më të përshpejtuara, duke hedhur poshtë pretendimet e mëparshme se ky proces mund të ishte duke u ngadalësuar. Studimi i publikuar në *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* vjen si një kundërpërgjigje e drejtpërdrejtë ndaj një artikulli të vitit të kaluar që sugjeronte një “fazë ngadalësimi” të zgjerimit kozmik, një ide që do të kishte sfiduar kuptimin aktual të universit.
Debati shkencor u ndez kur një grup studiuesish koreano-jugorë argumentuan se të dhënat e marra nga supernovat e tipit Ia mund të ishin interpretuar gabim. Këto shpërthime yjore të jashtëzakonshme përdoren në kozmologji si “qirinj standardë”, sepse shkëlqimi i tyre i njohur lejon matjen e distancave shumë të mëdha në hapësirë. Nëse interpretimi i tyre do të ishte i pasaktë, atëherë edhe përfundimi historik se universi po përshpejtohet mund të vihej në dyshim.
Megjithatë, analiza e re, e cila përfshin edhe figura të njohura të fizikës moderne si Adam Riess dhe Brian Schmidt, fitues të Çmimit Nobel në Fizikë për zbulimin e përshpejtimit të universit, tregon se pretendimet për një ngadalësim nuk qëndrojnë. Sipas studiuesve, problemi kryesor në punimin e mëparshëm qëndronte në mënyrën e interpretimit të moshës së galaktikave dhe të yjeve brenda tyre. Konkretisht, ishte supozuar gabimisht se mosha e një galaktike përfaqësonte edhe moshën e yllit që shpërtheu si supernovë, një thjeshtim që mund të çojë në devijime të rëndësishme në rezultatet kozmologjike.
Për më tepër, studimi i ri thekson se analiza e mëparshme nuk kishte marrë plotësisht parasysh ndikimin e mjedisit galaktik, veçanërisht masën e galaktikave pritëse. Në kozmologjinë moderne, këta faktorë konsiderohen thelbësorë për të korrigjuar variacionet e shkëlqimit të supernovave dhe për të siguruar matje sa më të sakta të distancave kozmike. Kur këto korrigjime aplikohen në mënyrë të plotë dhe të standardizuar, rezultatet mbeten në përputhje me modelin e pranuar të një universi në zgjerim të përshpejtuar.
Zbulimi origjinal i këtij përshpejtimi, i bërë në fund të viteve 1990 përmes vëzhgimit të supernovave të tipit Ia, u konsiderua një nga revolucionet më të mëdha në astrofizikë dhe u shpërblye me Çmimin Nobel në Fizikë në vitin 2011. Që atëherë, ky model është mbështetur nga një gamë e gjerë të dhënash vëzhguese dhe teorike, duke përfshirë matje nga teleskopë të ndryshëm hapësinorë dhe tokësorë.
Autorët e studimit të ri theksojnë se, edhe pse rezultatet e diskutueshme të vitit të kaluar ishin interesante dhe nxitën debat shkencor, ato nuk arrijnë të përmbysin konsensusin ekzistues. Përkundrazi, ato shërbyen si një mundësi për të rishikuar supozimet metodologjike dhe për të përmirësuar mënyrën se si analizohen të dhënat nga supernovat.
Sipas Dr. Phil Wiseman nga Universiteti i Southamptonit, gjetjet e reja tregojnë se matjet ekzistuese janë të qëndrueshme dhe se modeli standard i kozmologjisë mbetet i fortë. Ai thekson se sfida e vërtetë për shkencën nuk është nëse universi po përshpejtohet apo jo, por në kuptimin e natyrës së forcës misterioze që e shkakton këtë përshpejtim, të njohur si energjia e errët.
Në këtë kontekst, energjia e errët mbetet një nga enigmat më të mëdha të fizikës moderne. Edhe pse përbën shumicën e përmbajtjes energjetike të universit, natyra e saj mbetet ende e panjohur. Studiuesit theksojnë se, ndërsa debatet mbi interpretimin e të dhënave janë të rëndësishme dhe të shëndetshme për shkencën, provat aktuale vazhdojnë të mbështesin fuqimisht idenë se universi jo vetëm që po zgjerohet, por po e bën këtë gjithnjë e më shpejt.
Studimi i ri nuk e ndryshon modelin ekzistues të universit, por e forcon atë, duke treguar se pretendimet për një ngadalësim të zgjerimit nuk mbështeten nga analiza më e plotë dhe më e saktë e të dhënave astronomike.
